Dört bakanlığın ortak çalışmasıyla hazırlanan taslakta market raflarında yerli ürünlere daha fazla yer ayrılması, kooperatifleşmenin teşvik edilmesi ve toptancı hallerinde dijital denetimlerin artırılması öngörülüyor. Peki, yeni düzenleme pazara ve market fiyatlarına nasıl yansıyacak?
YENİ HAL YASASI İÇİN HAREKETE GEÇİLDİ
Tarladan sofraya uzanan tedarik zincirinde maliyetleri artıran aracıların azaltılması amacıyla yeni bir hal yasası düzenlemesi gündeme geldi. Ticaret, Tarım, Hazine ve Çalışma bakanlıklarının ortak hazırladığı taslağın Meclis'e gönderildiği ve önümüzdeki günlerde kanun teklifi olarak sunulmasının beklendiği bildirildi. Düzenlemeyle tarımsal ürünlerin üreticiden tüketiciye daha kısa bir tedarik zinciriyle ulaştırılması ve kayıt dışılığın önüne geçilmesi hedefleniyor. Pazarcılar ve sektör temsilcileri, ürünün üreticiden tüketiciye ulaşana kadar birden fazla aracıdan geçmesinin fiyatları yükselttiğine dikkat çekiyor. Aracıların her aşamada maliyet eklemesinin, tarladaki fiyatla tezgâhtaki fiyat arasındaki farkı artırdığı belirtiliyor.
MARKET RAFLARINDA YERLİ ÜRÜN DÖNEMİ
Yeni düzenleme taslağında market zincirlerine raflarının büyük bölümünü yerli ürünlere ayırma zorunluluğu getirilmesi planlanıyor. Bu uygulamanın hayata geçirilmesi için vergisel teşviklerin verilmesi de gündemde.
Muz, sarımsak ve limon gibi ürünlerde ithalatı sınırlandırmaya yönelik kota uygulamalarının devreye alınması da taslakta yer alan başlıklar arasında bulunuyor.
Yerli üretimin desteklenmesi ve ürünlerin iç piyasaya daha fazla sunulmasıyla üreticinin korunması amaçlanıyor. Ancak düzenlemenin kapsamı, uygulanma takvimi ve fiyatlara etkisi, teklifin yasalaşması ve uygulama ayrıntılarının netleşmesiyle belli olacak.
TARIMSAL KOOPERATİFLERİN SAYISI ARTIRILACAK
Taslak kapsamında üreticilerin bir araya gelerek daha güçlü bir tedarik ağı oluşturmasını sağlayacak kooperatifleşme modelinin teşvik edilmesi hedefleniyor. Türkiye genelinde bulunan 8 bin 933 tarımsal amaçlı kooperatif sayısının kısa vadede iki katına çıkarılması planlanıyor. Böylece üreticilerin ürünlerini pazarlama, dağıtım ve satış süreçlerinde daha etkin rol üstlenmesi amaçlanıyor. Kooperatifler aracılığıyla ürünlerin doğrudan marketlere ve tüketicilere ulaştırılması, aracı sayısının azaltılması ve üreticinin satış gelirinden daha fazla pay alması hedefleniyor.
TOPTANCI HALLERİNDE DİJİTAL DENETİM ARTACAK
Yeni Hal Yasası taslağında kayıt dışılıkla mücadele için toptancı hallerindeki dijital takip sistemlerinin ve denetimlerin güçlendirilmesi de öngörülüyor. Hallerde görev yapan idari personelin veri aktarımı, stok takibi ve gıda güvenliği denetimlerindeki yasal sorumluluklarının artırılması planlanıyor. Böylece ürünlerin tarladan satış noktasına kadar izlenebilirliğinin artırılması ve tedarik zincirindeki kayıt dışı işlemlerin önlenmesi amaçlanıyor.
MEYVE VE SEBZE FİYATLARI DÜŞECEK Mİ?
Yeni düzenlemenin temel hedefleri arasında üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkını azaltmak ve meyve sebze fiyatlarındaki artışı kontrol altına almak bulunuyor. Aracı sayısının azaltılması, kooperatifleşmenin yaygınlaştırılması ve dijital denetimlerin güçlendirilmesi bu hedef doğrultusunda atılması planlanan adımlar arasında yer alıyor. Bununla birlikte fiyatların ne ölçüde düşeceği henüz kesinleşmiş değil. Nakliye, üretim, depolama, işçilik ve mevsimsel koşullar gibi etkenler de ürün fiyatlarını belirlemeye devam edecek. Yeni düzenlemenin tüketiciye sağlayacağı etkinin, yasa teklifinin son hâli ve uygulama sonuçlarıyla ortaya çıkması bekleniyor.
