Mustafa Kemal Atatürk’ün öncülüğünde yürütülen Millî Mücadele’nin ardından 29 Ekim 1923’te Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yapılan anayasa değişikliğiyle Cumhuriyet ilan edildi. Ankara’da 101 pare top atışıyla duyurulan tarihî karar, Türkiye’nin yönetim biçiminde yeni bir dönemin başlangıcı oldu.
29 EKİM NEDEN KUTLANIYOR?
29 Ekim, Türkiye Cumhuriyeti’nin yönetim biçiminin Cumhuriyet olarak ilan edildiği gün olması nedeniyle Cumhuriyet Bayramı olarak kutlanıyor. 29 Ekim 1923’te Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen anayasa değişikliğiyle Cumhuriyet yönetimine geçildi ve Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı seçildi. Bu tarih, Millî Mücadele’nin ardından yeni devletin yönetim biçiminin açıkça belirlenmesi açısından önemli bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor.
1923’TE 29 EKİM GÜNÜ NE OLDU?
Cumhuriyet’in ilanına giden süreçte, 13 Ekim 1923’te Ankara başkent oldu. Ardından hükümetin kurulması konusunda yaşanan sıkıntılar, yönetim biçiminin anayasal olarak netleştirilmesi ihtiyacını gündeme getirdi.
Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü’nün hazırladığı anayasa değişikliği önerisi, 29 Ekim 1923’te Meclis’te görüşüldü. Yapılan değişiklikle devletin yönetim biçimi Cumhuriyet olarak belirlendi. Mecliste yapılan seçimde Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı oldu.
CUMHURİYET’İN İLANI NASIL DUYURULDU?
Cumhuriyet’in ilanı, Ankara’da 101 pare top atışıyla duyuruldu. Tarihî karar kısa sürede ülke genelinde kutlamalara dönüştü. Halk, yeni yönetim biçiminin ilanını büyük bir coşkuyla karşılarken gazeteler de gelişmeyi okuyucularına duyurdu.
Cumhuriyet’in ilanı yalnızca yönetim biçiminin değişmesi anlamına gelmiyordu. Aynı zamanda Millî Mücadele sonrasında kurulan yeni devletin siyasi yapısının açık biçimde belirlenmesini sağladı.
29 EKİM NE ZAMAN MİLLÎ BAYRAM OLDU?
Cumhuriyet 29 Ekim 1923’te ilan edildi ancak bu tarihin resmî millî bayram olarak kabul edilmesi daha sonra gerçekleşti. İlk resmî kutlamalar 1924 yılında düzenlendi. Türkiye Büyük Millet Meclisi, 19 Nisan 1925’te kabul ettiği kanunla 29 Ekim’i millî bayram ilan etti.
Bu tarihten itibaren Cumhuriyet Bayramı, Türkiye’de her yıl resmî törenler, kutlamalar ve çeşitli etkinliklerle anılmaya başladı.
29 EKİM CUMHURİYET BAYRAMI KAÇ GÜN KUTLANIYOR?
2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun’a göre Cumhuriyet Bayramı, 28 Ekim günü saat 13.00’te başlıyor ve 29 Ekim boyunca devam ediyor. Bu nedenle bayram kutlamaları 28 Ekim öğleden sonra başlıyor, 29 Ekim’de sürüyor.
Her yıl Türkiye’nin dört bir yanında düzenlenen törenlerde Cumhuriyet’in ilanı anılıyor; resmî geçitler, konserler ve çeşitli etkinliklerle bayram coşkusu yaşanıyor.
CUMHURİYET BAYRAMI’NIN ÖNEMİ NEDİR?
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı, Türkiye’nin yönetim biçiminin Cumhuriyet olarak belirlendiği tarihî günü temsil ediyor. Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte devletin yönetim yapısı anayasal olarak tanımlandı ve Mustafa Kemal Atatürk ilk cumhurbaşkanı oldu.
Bugün 29 Ekim, Cumhuriyet’in kuruluş sürecini hatırlamak ve bu tarihî dönüm noktasını gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla kutlanıyor.
