Kuzey Kutbu üzerinde, stratosfer tabakasında bulunan kutup girdabı, çok soğuk havayı çevresinde tutan güçlü batı rüzgârlarından oluşuyor. Kasım ayının ilk yarısında rüzgârların yön değiştirmesiyle gündeme gelen olayın, yeryüzündeki hava koşullarına etkisinin birkaç hafta sonra ortaya çıkabileceği belirtiliyor.
KUTUP GİRDABI NEDİR?
Kutup girdabı, Kuzey ve Güney kutupları çevresinde bulunan, soğuk havayı kutup bölgesinde tutan geniş bir alçak basınç ve güçlü rüzgâr sistemidir.
Kuzey Kutbu üzerinde yaklaşık 16 ile 48 kilometre yükseklikte, stratosfer tabakasında etkili olur. Yaz aylarında zayıflayan sistem, kışın kutup bölgesinin soğumasıyla güçlenir. Girdap, yeryüzünde görülen bir fırtına değil, atmosferin üst katmanlarında meydana gelen bir hava olayıdır.
KUTUP GİRDABI NEDEN BOZULUR?
Kutup girdabı, atmosferdeki sıcaklık ve basınç değişimleri nedeniyle zayıflayabilir, yer değiştirebilir veya iki parçaya ayrılabilir. Bu sırada stratosfer sıcaklığının kısa sürede yükselmesine ani stratosferik ısınma adı verilir.
NOAA verilerine göre bu tür büyük ölçekli olaylar Kuzey Yarımküre'de ortalama iki yılda bir yaşanıyor. Genellikle ocak ve şubat aylarında görülen bu olayın kasım ayında gerçekleşmesi ise dikkat çekiyor.
KASIM AYINDA BOZULMASI NE ANLAMA GELİYOR?
Kasım 2026'nın ilk yarısında kutup girdabındaki rüzgârların tersine dönmesi, 1950'lerden bu yana tutulan kayıtlardaki en erken bozulma olarak değerlendiriliyor. Önceki rekordan yaklaşık üç hafta önce gerçekleşen bu değişimin kış mevsimindeki hava hareketlerini etkileme ihtimali bulunuyor.
Girdabın zayıflaması, jet akımının daha dalgalı hale gelmesine neden olabiliyor. Bu durum kutup bölgesindeki soğuk havanın orta enlemlere ilerlemesini kolaylaştırabiliyor. Ancak bozulmanın ardından her bölgede soğuk hava yaşanması beklenmiyor. Etkilerin ortaya çıkması birkaç hafta sürebiliyor.
KUTUP GİRDABI TÜRKİYE'Yİ ETKİLER Mİ?
Kutup girdabındaki bozulmanın Türkiye'ye etkisine ilişkin kesinleşmiş bir tahmin bulunmuyor. Girdabın zayıflaması, kutup kökenli soğuk hava kütlelerinin güneye ilerlemesine zemin hazırlayabiliyor. Ancak bu durumun Türkiye'de ne zaman ve hangi bölgelerde etkili olacağı, atmosferdeki basınç sistemlerine bağlı.
Bu nedenle Türkiye'de sıcaklık düşüşü, soğuk hava veya kar yağışı yaşanacağına ilişkin değerlendirmeler için Meteoroloji Genel Müdürlüğünün günlük ve haftalık tahminlerinin takip edilmesi gerekiyor.
KUTUP GİRDABI BOZULMASI KAR YAĞIŞI GETİRİR Mİ?
Kutup girdabının bozulması doğrudan kar yağışı anlamına gelmiyor. Soğuk hava kütlelerinin güneye ilerlemesi sıcaklıkları düşürebiliyor ancak kar yağışı için yeterli nem ve uygun yağış koşullarının da oluşması gerekiyor.
Bu nedenle kutup girdabındaki değişim bazı bölgelerde soğuk hava dalgalarına neden olabilirken bazı bölgelerde belirgin bir sıcaklık değişimi yaşanmayabiliyor.
