2026 yılı Kurban Bayramı öncesinde hayvancılık sektörü ve tüketiciler, daha önce benzeri görülmemiş bir maliyet tablosuyla karşı karşıya kaldı. Üretim maliyetlerindeki aşırı yükseliş, kurbanlık fiyatlarını ulaşılması güç bir noktaya taşırken, karkas etin kilogram birim fiyatının bin lira bandına yerleşmesi piyasada büyük bir şok dalgası yarattı. Besiciler, hayvanlarını pazara getirmekte tereddüt ederken, vatandaşlar ise bütçelerini sarsan bu yeni rakamlar karşısında kurban ibadetini yerine getirip getiremeyeceklerini kara kara düşünmeye başladı.
Pazarlarda hakim olan sessizlik, yaklaşan bayramın her zamankinden farklı geçeceğinin sinyallerini veriyor. Et fiyatlarındaki bu sert yükselişin temelinde yatan arz-talep dengesizliği ve üretimdeki daralma, kurbanlık piyasasını doğrudan etkileyerek büyükbaş ve küçükbaş hayvan bedellerini zirveye taşıdı. Geçtiğimiz yıllara oranla çok daha sakin geçen pazarlık süreçleri, hem satıcıyı hem de alıcıyı zorlayan ekonomik bir çıkmaza işaret ediyor.
Karkas Et Fiyatlarında Bin Lira Eşiği Aşıldı
Piyasalarda yaşanan hareketlilik, et fiyatlarının kontrol edilemez bir ivme kazanmasıyla yeni bir evreye taşındı. Karkas etin kilogram fiyatının bin liraya dayanması, sadece kasap reyonlarını değil, kurbanlık olarak hazırlanan canlı hayvan borsasını da derinden sarstı. Geçen seneki rakamlarla kıyaslandığında neredeyse iki katına çıkan bu fiyatlar, besicilerin hayvanlarını ellerinden çıkarmak istememesi veya çok yüksek bedeller talep etmesiyle sonuçlanıyor.
Canlı baskül ağırlığı üzerinden yapılan hesaplamalarda da durum pek farklılık göstermiyor. Birim fiyatların beş yüz lira seviyelerine çıkması, orta büyüklükte bir büyükbaş hayvanın toplam maliyetini yüz binlerce liraya ulaştırıyor. Sektör temsilcileri, bu fiyatların spekülatif olmadığını, piyasadaki gerçek maliyetlerin doğal bir sonucu olduğunu savunurken, vatandaş için bu rakamlar alışılmışın çok ötesinde kalıyor.
Büyükbaş Hayvanlarda Hisse Bedelleri Cebi Yakıyor
Kurban ibadetini ortaklaşa yerine getirmek isteyen vatandaşlar için bu yılki hisse fiyatları adeta birer servet değerine ulaştı. Ortalama otuz ile kırk kilogram arasında et düşen tek bir hissenin bedeli otuz beş bin liradan başlayarak kırk bin liranın üzerine kadar tırmanıyor. Bu durum, dar ve orta gelirli ailelerin bir araya gelerek kurban kesme geleneğini ciddi şekilde tehlikeye atıyor ve talebin hızla düşmesine neden oluyor.
Hisse fiyatlarındaki bu astronomik artış, vekalet yoluyla kesim yapan kurumlara olan ilgiyi bir nebze artırsa da orada da maliyetlerin ikiye katlandığı görülüyor. Yurt içi vekalet ücretlerinin on yedi bin lira seviyesinden kapı açması, tüketicilerin dini görevlerini yerine getirmek için farklı alternatifler aramasına yol açıyor. Pazardaki bu keskin fiyat artışları, insanların kurbanlık seçiminde çok daha seçici ve temkinli davranmasına neden oluyor.
Besiciler Artan Girdi Maliyetlerinden Şikayet Ediyor
Hayvancılıkla uğraşan üreticiler, et fiyatlarındaki artışın tek sorumlusu olarak gösterilmekten oldukça rahatsız görünüyor. Besicilere göre, bir çuval yemin fiyatının bin lirayı aşması ve mera imkanlarının kısıtlı olması, hayvan yetiştirmeyi neredeyse imkansız hale getirdi. Hayvanların beslenmesi için harcanan rakamların her geçen gün güncellenmesi, nihai kurbanlık fiyatlarının da sürekli yukarı yönlü revize edilmesine sebebiyet veriyor.
Maliyet yükü sadece yemle de sınırlı kalmıyor; ulaşım ve konaklama giderleri de kurbanlık piyasasını vuran diğer önemli unsurlar arasında yer alıyor. Doğu illerinden batıdaki büyükşehirlere hayvan taşıyan kamyonların nakliye ücretlerinin yüz bin lirayı bulması ve büyükşehirlerdeki çadır kiralarının fahiş seviyelere çıkması, kurbanlık fiyatlarının üzerine ek bir yük bindiriyor. Bu durum, üreticinin kar marjını eritirken tüketicinin ödediği bedeli artırıyor.
Satışlarda Yaşanan Durgunluk Ve Pazar Beklentisi
Fiyatların bu denli yüksek seyretmesi, kurbanlık pazarlarındaki ticaret hacminin geçtiğimiz yıllara göre belirgin şekilde daralmasına yol açtı. Satışların şimdiden yüzde onluk bir kayıpla başladığını belirten pazar yetkilileri, bayram yaklaştıkça bu düşüşün daha da derinleşmesinden endişe ediyor. Birçok aile, geçtiğimiz yıl kestikleri kurbanlıkların maliyetini bu yıl karşılayamadıkları için alım yapmaktan vazgeçtiklerini ifade ediyor.
Marketlerin sunduğu hisse seçenekleri de bu yıl yirmi altı bin lira ile otuz beş bin lira arasında geniş bir yelpazede seyrediyor. Vatandaşlar, pazar yerlerindeki zahmetli ve pahalı süreçler yerine marketlerin paket programlarına yönelmeyi değerlendirirken, geleneksel yöntemlerle kurban kesmek isteyenlerin sayısı giderek azalıyor. Piyasadaki bu durgunluğun bayramın son günlerine kadar devam etmesi ve fiyatlarda bir nebze de olsa esneme olup olmayacağı merakla bekleniyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
