Temmuz ayı yaklaşırken milyonlarca emeklinin gözü kulağı Ankara’dan gelecek zam haberlerine çevrilmiş durumda. Sosyal Güvenlik Kurumu uzmanlarının yaptığı son değerlendirmeler, özellikle düşük gelir grubundaki emekliler için pek de iç açıcı olmayan bir tabloyu gözler önüne seriyor. Enflasyon verilerinin netleşmeye başlamasıyla birlikte yapılan projeksiyonlar, yaklaşık 5 milyon emeklinin Temmuz dönemini hiçbir artış almadan kapatma riskiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
Ekonomik programın sıkılaşma evresinde olduğu bu dönemde, emekli maaşlarına yapılacak artışların sadece enflasyon farkıyla sınırlı kalabileceği konuşuluyor. Uzmanlar, mevcut kök maaş sistemindeki tıkanıklığın, yapılacak yüzdesel zamların gerçek maaşlara yansımasını engellediğini vurguluyor. Bu durum, alım gücü her geçen gün düşen emekli kesim için ciddi bir geçim sıkıntısı anlamına geliyor.
Emekli Maaşlarında Kök Ücret Çıkmazı Derinleşiyor
Sosyal güvenlik sistemindeki teknik detaylar, Temmuz ayı zam döneminde milyonlarca vatandaşın beklentisini boşa çıkarabilir. Kök maaşı belirli bir seviyenin altında kalan emekliler için uygulanan seyyanen destekler, yapılacak enflasyon farkı zamlarının baz alınacağı tutarı değiştirmiyor. Bu sebeple, resmi enflasyon oranında yapılacak bir artış bile, toplamda alınan ödemenin alt sınırda takılmasına ve vatandaşın eline geçen nakit paranın değişmemesine yol açabiliyor.
Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş’ın dikkat çektiği bu "sıfır zam" senaryosu, özellikle en düşük maaş alan kesimi doğrudan hedef alıyor. Eğer hükümet tarafından taban maaş noktasında yeni bir yasal düzenleme yapılmazsa, enflasyon farkı sadece kağıt üzerindeki kök aylıklara eklenecek. Mevcut ödemesi zaten yasal alt sınırda olan bir emekli, bu artışın kendi cebine yansıdığını göremeyecek ve ekonomik anlamda bir yerinde sayma süreciyle yüzleşmek zorunda kalacak.
Enflasyon Verileri Ve Beklenen Zam Oranları
Yılın ilk çeyreğinden itibaren açıklanan aylık enflasyon rakamları, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için tablonun netleşmesini sağlıyor. Şu ana kadar biriken veriler ışığında uzmanlar, Temmuz ayında gerçekleşecek zam oranının yüzde 16 ile yüzde 18 bandında seyredeceğini öngörüyor. Ancak bu oranlar, piyasadaki gerçek maliyet artışları ve temel ihtiyaç ürünlerindeki fiyat yükselişleri karşısında emekliler tarafından yetersiz bulunuyor.
Memur ve memur emeklileri için ise durum biraz daha karmaşık bir hal alıyor. Toplu sözleşme şartları ve enflasyon farkı hesaplamaları bir araya geldiğinde, memur emeklilerinin alacağı artışın SSK emeklilerinin gerisinde kalma ihtimali masada duruyor. Bu durum, farklı emekli grupları arasındaki gelir dengesizliğini daha da belirginleştirirken, sosyal güvenlik sisteminin adaletli bir dağılım yapıp yapmadığına dair tartışmaları yeniden alevlendiriyor.
Refah Payı Uygulamasında Belirsizlik Sürüyor
Geçmiş dönemlerde enflasyon farkına ek olarak uygulanan refah payı artışları, emekliler için bir can suyu niteliği taşıyordu. Ancak mevcut ekonomi yönetiminin enflasyonla mücadele kapsamında yürüttüğü sıkı para politikası, bu yıl ek bir iyileştirme yapılma ihtimalini zayıflatıyor. Tasarruf tedbirlerinin ön planda tutulduğu bu süreçte, bütçe disiplininden taviz verilmemesi adına refah payının gündem dışı kalabileceği ifade ediliyor.
Ek zam umutlarının zayıflaması, geçim mücadelesi veren milyonlarca vatandaşın planlarını altüst ediyor. Uzmanlar, refah payı verilmemesi durumunda emeklilerin reel gelirlerinde ciddi bir gerileme yaşanacağını belirtiyor. Satın alma gücünün korunması için enflasyonun üzerinde bir dokunuşun şart olduğu vurgulanırken, Ankara kulislerinden sızan bilgiler şimdilik sadece yasal zorunluluk olan enflasyon farkının verileceği yönünde yoğunlaşıyor.
Milyonlarca Vatandaşı Bekleyen Ekonomik Zorluklar
Açlık sınırının hızla yükseldiği ve asgari geçim maliyetlerinin katlandığı bir ortamda, emeklilerin aldığı ücretlerin bu seviyelerin çok altında kalması toplumsal bir endişe kaynağı oluşturuyor. Sosyal güvenlik uzmanları, 5 milyona yakın emeklinin sıfır zam tehlikesiyle karşı karşıya kalmasının piyasalardaki durgunluğu da tetikleyebileceğini savunuyor. Tüketim gücü azalan emekli kesim, temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanırken aynı zamanda ekonomik döngünün de yavaşlamasına neden oluyor.
Önümüzdeki aylarda açıklanacak olan nihai enflasyon rakamları, emeklilerin kaderini belirleyecek ana unsur olacak. Ancak yasal bir düzenleme ile taban maaşlarda iyileştirme yapılmadığı sürece, açıklanacak oranların büyük bir kesim için sadece istatistiksel bir veri olarak kalacağı düşünülüyor. Emekliler şimdi, hem kök maaş sorununa bir çözüm bulunmasını hem de insanca yaşayabilecekleri bir artışın hayata geçirilmesini büyük bir merakla beklemeye devam ediyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım