Rusya'nın Sibirya bölgesindeki İrkutsk'ta bir laboratuvar çalışanının hayatını kaybetmesinin ardından veba paniği yaşanmaya başladı. Vebayla Mücadele Araştırma Enstitüsü'nde görev yapan 28 yaşındaki Darya Şhipilova'nın ölümünün ardından, genç kadının Yersinia pestis bakterisiyle temas etmiş olabileceği yönündeki iddialar gündeme geldi.
Bazı yerel ve uluslararası haberlerde Şhipilova'nın laboratuvarda veba etkeni taşıyan bir tüpü kazara kırdığı ileri sürüldü. Ancak Rusya'nın tüketici hakları ve halk sağlığından sorumlu kurumu Rospotrebnadzor, bu iddiayı doğrulamadı. Kurum, genç kadının ölümünün "kaynağı bilinmeyen zatürre" ile ilişkilendirildiğini ve alınan örneklerde mesleki faaliyetleriyle bağlantılı bir mikroorganizma tespit edilmediğini açıkladı.
RUSYA'DA VEBA SON DAKİKA GELİŞMESİ NEDİR?
İrkutsk bölgesindeki gelişmeler, Darya Şhipilova'nın ölümü sonrasında veba ihtimalinin gündeme gelmesiyle başladı. Şhipilova'nın 28 yaşında olduğu ve İrkutsk Vebayla Mücadele Araştırma Enstitüsü'nde laborant olarak çalıştığı bildirildi.
Yerel basına yansıyan iddialara göre genç kadın, laboratuvarda Yersinia pestis bakterisi içeren bir tüple çalışırken kazara tüpü kırdı. Ancak Rus sağlık makamları, enstitüde patojen mikroorganizmaların karıştığı herhangi bir kaza yaşanmadığını ve Şhipilova'nın ölüm nedeninin resmi olarak veba şeklinde açıklanmadığını belirtiyor.
Şhipilova'nın ölümünün ardından temas ettiği değerlendirilen yaklaşık 200 kişi sağlık gözetimine alındı. Rospotrebnadzor, gözetim altındaki kişilerde hastalık belirtisi bulunmadığını ve incelemelerin sürdüğünü bildirdi.
RUSYA'DA VEBA SALGINI MI BAŞLADI?
Mevcut resmi açıklamalara göre Rusya'da veba salgınının başladığı doğrulanmış değil. Rospotrebnadzor, İrkutsk bölgesi ile İrkutsk ve Şelehov kentlerindeki sıhhi ve epidemiyolojik durumun istikrarlı olduğunu açıkladı.
Kurum, Şhipilova'nın hastalığıyla ilgili özel önlemler uygulandığını ancak genç kadından alınan örneklerde mesleki çalışmasıyla bağlantılı herhangi bir mikroorganizmanın tespit edilmediğini belirtti. Bu nedenle tek bir ölüm üzerinden bölgede veba salgını başladığı sonucuna varılmadı.
Öte yandan bazı sağlık kuruluşlarında karantina uygulandığı ve bölgede önleyici tedbirlerin artırıldığına ilişkin haberler yayımlandı. Meduza'nın aktardığına göre İrkutsk'taki bazı hastanelerde üç haftalık karantina uygulandığı bildirildi. İrkutsk Alüminyum Fabrikası'nda da çalışanlar için maske kullanımı yönünde önlem alındı.
RUSYA'DA VEBA OLAYINDA KAÇ KİŞİ ÖLDÜ?
İrkutsk'taki mevcut olay kapsamında hayatını kaybeden kişi olarak 28 yaşındaki Darya Şhipilova bildirildi. Ancak Şhipilova'nın veba nedeniyle öldüğü Rusya'nın federal sağlık otoritesi tarafından doğrulanmış değil.
Rospotrebnadzor, ölümün "kaynağı bilinmeyen zatürre" olarak değerlendirildiğini ve yapılan incelemelerde mesleki faaliyetlerle bağlantılı mikroorganizma bulunmadığını açıkladı. Dolayısıyla resmi açıklamalar temel alındığında vebadan hayatını kaybettiği kesinleşmiş bir kişi bulunmuyor.
Bölgede yaklaşık 200 kişinin temaslı olarak sağlık gözetimine alınması ise veba iddialarının daha geniş bir endişeye dönüşmesine neden oldu. Şu ana kadar gözetim altındaki kişiler arasında hastalık belirtisi görüldüğüne veya veba testlerinin pozitif çıktığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.
VEBA NEDİR?
Veba, Yersinia pestis adlı bakterinin neden olduğu bulaşıcı bir hastalık. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre bakteri çoğunlukla küçük memelilerde ve bu hayvanların üzerinde bulunan pirelerde bulunuyor.
Hastalığın en yaygın klinik biçimi hıyarcıklı veba. Bunun yanında septisemik ve pnömonik veba da görülebiliyor. Hıyarcıklı vebada özellikle lenf düğümlerinde ağrılı şişlikler ortaya çıkarken, pnömonik veba akciğerleri etkiliyor. Septisemik vebada ise enfeksiyon kan dolaşımına yayılıyor.
Dünya Sağlık Örgütü, vebanın tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu ve erken teşhisle uygun antibiyotik tedavisinin hayat kurtarabildiğini belirtiyor. Tedavi edilmediğinde ise özellikle pnömonik ve septisemik formlar ağır sonuçlara yol açabiliyor.
VEBA NASIL BULAŞIR?
Veba insanlara en yaygın olarak enfekte pirelerin ısırması yoluyla bulaşıyor. Bunun dışında enfekte hayvanların dokularıyla veya vücut sıvılarıyla korunmasız temas da bulaşma yolları arasında bulunuyor.
Pnömonik veba ise diğer veba türlerinden farklı olarak insandan insana solunum yoluyla bulaşabiliyor. Dünya Sağlık Örgütü, hastalığın bu formunda enfekte kişilerin solunum yoluyla yaydığı partiküllerin başka kişiler tarafından solunmasının bulaşa neden olabileceğini belirtiyor.
Hastalığın belirtileri enfeksiyondan sonra genellikle 1 ila 7 gün içinde ortaya çıkabiliyor. Erken tanı ve antibiyotik tedavisi, özellikle ağır seyreden formlarda hayati önem taşıyor.
YERSİNİA PESTİS BAKTERİSİ NEDİR?
Yersinia pestis, veba hastalığına neden olan bakterinin bilimsel adı. Zoonotik özellik taşıyan bakteri, doğal olarak küçük memeliler ve bu hayvanlarda bulunan pirelerle ilişkilendiriliyor.
İnsanlara enfekte pirelerin ısırması, enfekte hayvan veya dokularla temas ve bazı durumlarda enfekte solunum partiküllerinin solunması yoluyla geçebiliyor. Yersinia pestis enfeksiyonu hıyarcıklı, septisemik veya pnömonik veba tablolarına yol açabiliyor.
VEBA HASTALIĞI ŞU AN VAR MI?
Veba günümüzde tamamen ortadan kalkmış bir hastalık değil. Dünya Sağlık Örgütü, insanlarda veba vakalarının halen bazı ülkelerde görüldüğünü belirtiyor. 2019-2025 döneminde bildirilen vakaların büyük bölümünün Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Madagaskar'da görüldüğü bildirildi.
Dünya Sağlık Örgütü'ne göre veba, uygun antibiyotik tedavisi uygulandığında tedavi edilebiliyor. Özellikle pnömonik vebada erken tanı ve tedavi hastalığın seyri açısından kritik önem taşıyor.
İrkutsk'taki olayda ise Rus sağlık makamlarının son açıklaması, bölgedeki epidemiyolojik durumun istikrarlı olduğu ve hayatını kaybeden laborantın ölümünde mesleki faaliyetleriyle bağlantılı bir mikroorganizma tespit edilmediği yönünde.
