29 Ekim 2026 Perşembe günü Göreme Açık Hava Müzesi’nin girişinde bulunan bir peribacası çöktü. Olayın ardından bölgeye ambulanslar ile sağlık ve arama kurtarma ekipleri sevk edildi. İlk haberlerde ölü ve yaralıların bulunduğu bildirilirken, olayın kesin bilançosu ve çöküşün nedeni hakkında resmi açıklama yapılmadı.
Kapadokya’nın simgeleri arasında yer alan peribacaları, volkanik faaliyetler sonucunda oluşan ve uzun yıllar boyunca doğal etkenlerle şekillenen kaya yapıları olarak biliniyor. Bu oluşumların zamanla aşınması ve bazı durumlarda çökmesi, bölgenin jeolojik yapısıyla yakından ilişkili.
PERİBACASI ÇÖKER Mİ?
Evet, peribacaları doğal aşınma süreçleri nedeniyle çökebilir. Yapıları oluşturan kayaçların dayanıklılığı, çatlakların durumu, yağışlar ve sıcaklık değişimleri gibi etkenler zaman içinde kaya kütlelerinin zayıflamasına neden olabilir.
Kapadokya’da geçmiş yıllarda da peribacalarının bazı bölümlerinin çöktüğü olaylar yaşandı. Aralık 2024’te Uçhisar beldesinin Tekeli Mahallesi’nde karla kaplanan bir peribacasının bir bölümü, karların erimeye başlamasının ardından çöktü. Eylül 2025’te ise Göreme beldesinin Gaferli Mahallesi’nde bir peribacasının büyük bölümü gece saatlerinde yıkıldı. Söz konusu iki olayda can kaybı yaşanmadı.
Göreme Açık Hava Müzesi girişindeki son olayda ise can kaybı ve yaralanma durumuna ilişkin doğrulanmış resmi bilginin açıklanması bekleniyor.
KAPADOKYA’DA PERİBACALARI NEDEN ÇÖKÜYOR?
Peribacalarının çökmesinde yağmur, kar, rüzgâr ve sıcaklık değişimleri gibi doğal etkenler rol oynuyor. Kaya yüzeylerine ulaşan sular, zamanla yumuşak kayaçları aşındırabiliyor. Kaya çatlaklarına giren suyun soğuk havalarda donarak genleşmesi de çatlakların büyümesine ve kaya parçalarının kopmasına yol açabiliyor.
Yağışların ardından zeminin ve kaya yapılarının durumunda meydana gelen değişimler de bazı oluşumların dayanıklılığını etkileyebiliyor. Bununla birlikte, her çöküşün aynı nedenden kaynaklandığını söylemek mümkün değil. Göreme’de 29 Ekim’de yaşanan olayın kesin nedeni, teknik inceleme ve yetkili açıklamalarıyla netleşebilecek.
PERİBACALARI NASIL OLUŞTU?
Kapadokya’daki peribacalarının oluşumu, milyonlarca yıl önce Erciyes, Hasandağı ve Göllüdağ gibi volkanlardan çıkan malzemelerin bölgede birikmesiyle başladı. Volkanik küllerin zamanla sertleşmesiyle tüf adı verilen kayaçlar meydana geldi.
Bu kayaçlar, uzun yıllar boyunca rüzgâr ve suyun etkisiyle aşındı. Bazı oluşumların üst kısmında bulunan daha sert kaya tabakaları, alt bölümlerin daha yavaş aşınmasını sağladı. Böylece peribacalarının karakteristik biçimleri ortaya çıktı.
Tüfün görece kolay aşınabilen yapısı, peribacalarının şekillenmesinde etkili olurken aynı zamanda bu oluşumları doğal değişimlere karşı hassas hâle getiriyor. Üstteki sert kaya tabakasının düşmesi veya gövdenin zaman içinde zayıflaması, aşınma sürecini hızlandırabiliyor.
İNSAN FAALİYETLERİ PERİBACALARININ ÇÖKMESİNE NEDEN OLUR MU?
Peribacalarının çevresindeki insan faaliyetleri de bazı durumlarda kaya yapılarının dayanıklılığını etkileyebiliyor. Tarih boyunca peribacalarının içine ve eteklerine ev, kilise, depo ve güvercinlik gibi alanlar oyuldu. Bu mekânların oluşturulması sırasında açılan boşluklar, yapının taşıyıcı bölümlerini zayıflatabiliyor.
Kapadokya Alan Başkanı Cem Aslanbay, 2025 yılında Göreme’nin Gaferli Mahallesi’nde yaşanan çöküşün ardından yaptığı açıklamada, yıkılan peribacasının eteklerinde eski dönemlerde açılmış kaya mekânlarının bulunduğuna dikkat çekmişti.
Yoğun araç trafiği, titreşimler ve kontrolsüz müdahaleler de bazı alanlarda risk oluşturabilecek etkenler arasında değerlendiriliyor. Ancak Göreme Açık Hava Müzesi girişinde yaşanan son çöküşün insan faaliyetlerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığına ilişkin henüz doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.
KAPADOKYA’DA PERİBACALARI NASIL KORUNUYOR?
Peribacalarının korunmasında jeolojik incelemeler, riskli alanların belirlenmesi ve gerekli güvenlik önlemlerinin alınması önem taşıyor. Kapadokya Alan Başkanlığı, risk taşıyan oluşumlarda incelemeler yapıyor; gerekli görülen alanlarda sağlamlaştırma ve restorasyon çalışmaları yürütüyor.
Uzmanlar, peribacalarının düzenli olarak değerlendirilmesi, çökme riski bulunan bölgelerin çevresinde güvenlik önlemleri alınması ve ziyaretçilerin uyarılara uyması gerektiğine dikkat çekiyor. Doğal oluşumların korunması kadar, ziyaretçilerin ve bölgede yaşayanların güvenliğinin sağlanması da önem taşıyor.
KAPADOKYA UNESCO DÜNYA MİRASI LİSTESİ’NDE Mİ?
Göreme Millî Parkı ve Kapadokya Kayalık Alanları, 1985 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde bulunuyor. Bölge, doğal oluşumlarının yanı sıra tarihî ve kültürel mirasıyla da uluslararası önem taşıyor.
Peribacaları, Kapadokya’nın en tanınan doğal yapıları arasında yer alıyor. Bölgedeki kaya oluşumlarının korunması, hem doğal mirasın devamlılığı hem de turizm açısından önemini koruyor.
