SGK’nın fiili hizmet süresi zammı, kamuoyunda bilinen adıyla yıpranma payı, ağır ve riskli işlerde çalışanlara ilave prim günü kazandırıyor. Maden işçileri, sağlık çalışanları, gazeteciler, güvenlik personeli ve bazı sanayi işlerinde çalışanlar bu uygulamadan belirli şartlarla yararlanabiliyor. Düzenleme yeni bir hak değil; 5 yıla kadar erken emeklilik imkânı ise herkes için otomatik olarak geçerli değil.
YIPRANMA PAYI NEDİR, EMEKLİLİĞİ NASIL ETKİLİYOR?
Fiili hizmet süresi zammı, kanunda belirtilen ağır ve yıpratıcı işlerde çalışan sigortalıların prim günlerine ilave süre eklenmesini sağlıyor. İlave süre, çalışanın yaptığı işin niteliğine göre her 360 günlük çalışma karşılığında 60, 90 veya 180 gün olarak hesaplanıyor.
Bu uygulamada her meslek için aynı oran geçerli değil:
- 60 gün ilave süre: Kanunda belirtilen bazı sağlık meslek mensupları ile cam, çimento ve döküm üretimindeki belirli işlerde çalışanlar.
- 90 gün ilave süre: Basın ve gazetecilik işlerinde çalışanlar ile radyoaktif maddelerle ilgili belirli işlerde görev yapanlar.
- 180 gün ilave süre: Maden ocaklarının yer altı işlerinde, kanalizasyon ve tünel yapımında kanunda belirtilen şartlarla çalışanlar.
Bu süreler, çalışanın prim ödeme gün sayısına ekleniyor.
5 YIL ERKEN EMEKLİLİK HERKES İÇİN GEÇERLİ Mİ?
Yıpranma payı kapsamında kazanılan ilave sürelerin tamamı emeklilik yaşından düşülmüyor. SGK'nın açıklamasına göre genel uygulamada ilave sürenin yarısı, en fazla 3 yıl olmak üzere emeklilik yaş haddinden indiriliyor. Yer altı işlerinde çalışanlar için bu süre sınırı uygulanmıyor. TSK ve emniyet personelinde ise farklı hükümler bulunuyor.
Yaş indirimi için de çalışma süresi şartı aranıyor. Yer altı işlerinde en az 1.800 gün, diğer kapsamdaki işlerde ise en az 3.600 gün fiilen çalışılmış olması gerekiyor. Kanunda belirtilen istisnalar bu şartların dışında tutuluyor.
