Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi (AFSÜ) akademisyenleri, sigara kullanımının yalnızca içildiği anda ortaya çıkan dumanla sınırlı olmayan etkilerini araştırdı. Çalışmada, sigara söndürüldükten ve gözle görülür duman ortadan kalktıktan sonra çevrede kalabilen tütün kaynaklı kimyasal maddelere ilişkin sağlık çalışanlarının düşünceleri ile tütün ürünü kullanım alışkanlıkları ele alındı.
AFSÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Yasemin Çelik, Hemşire Hasan Furkan Özdemir ve Doç. Dr. Aydın Balcı tarafından yürütülen araştırmaya Ankara'da bulunan bir üniversite hastanesinde görev yapan 404 hemşire katıldı.
ARAŞTIRMA 404 HEMŞİRENİN KATILIMIYLA GERÇEKLEŞTİRİLDİ
“Hastane Hemşirelerinde Üçüncü El Sigara Dumanına İlişkin İnançlar ve Tütün Ürünü Kullanımı: Kesitsel Bir Çalışma” başlıklı araştırmada, uluslararası literatürde “Thirdhand Smoke” olarak adlandırılan üçüncü el sigara dumanı konusu incelendi.
Çalışmada hemşirelerin üçüncü el sigara dumanına ilişkin inançları ile sigara ve diğer tütün ürünlerini kullanma durumları arasındaki ilişki değerlendirildi. Araştırma, uluslararası hakemli Tobacco Induced Diseases dergisinde yayımlanmak üzere kabul edildi.
SİGARA SÖNDÜRÜLDÜKTEN SONRA DA KALINTILAR ORTAMDA KALABİLİYOR
Üçüncü el sigara dumanı, sigara söndürüldükten ve görünür duman ortadan kalktıktan sonra çevrede kalabilen tütün kaynaklı kimyasal kalıntıları ifade ediyor. Araştırmada bu kalıntıların yalnızca havada bulunmadığına dikkat çekiliyor.
Tütün kaynaklı kalıntılar; giysiler, saçlar, mobilyalar, duvarlar, araçların iç yüzeyleri ve çeşitli eşyalar üzerinde kalabiliyor. Bu nedenle sigara kullanımından kaynaklanan maruziyetin yalnızca sigaranın yakıldığı ve dumanın görüldüğü zaman dilimiyle sınırlı olmadığı belirtiliyor.
HEMŞİRELERİN SAĞLIK RİSKİNE YÖNELİK İNANCI DAHA YÜKSEK ÇIKTI
Araştırmada hemşirelerin üçüncü el sigara dumanının insan sağlığı açısından zararlı olabileceğine ve bu kalıntıların çevrede uzun süre kalabildiğine yönelik düşünceleri değerlendirildi.
Elde edilen sonuçlarda, katılımcıların üçüncü el sigara dumanının sağlık açısından zararlı olabileceğine yönelik inançlarının, kalıntıların çevrede uzun süre varlığını sürdürebileceğine ilişkin inançlarından daha güçlü olduğu belirlendi.
TÜTÜN ÜRÜNÜ KULLANIMI İLE İNANÇLAR ARASINDA İLİŞKİ SAPTANDI
Çalışmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, tütün ürünü kullanımı ile üçüncü el sigara dumanına yönelik inançlar arasındaki ilişki oldu.
Sigara kullanan hemşirelerin üçüncü el sigara dumanına ilişkin inanç puanlarının daha düşük olduğu tespit edildi. Elektronik sigara ve nargile kullanmayan hemşirelerde ise bu puanların daha yüksek olduğu görüldü.
Araştırmadan elde edilen bulgular, tütün ürünü kullanım alışkanlıklarının üçüncü el sigara dumanına ilişkin algı ve değerlendirmelerle ilişkili olabileceğini ortaya koydu.
ÇELİK: TÜTÜNLE MÜCADELE EĞİTİMLERİNDE BU KONU DA ELE ALINMALI
Araştırma ekibinde yer alan Dr. Öğr. Üyesi Yasemin Çelik, “üçüncü el sigara dumanı” kavramının daha önce duyulmuş olmasının, diğer faktörler dikkate alındığında tek başına belirleyici bir unsur olarak ortaya çıkmadığını ifade etti.
Çelik, araştırmanın sağlık çalışanlarına yönelik tütünle mücadele eğitimleri açısından önemli sonuçlar ortaya koyduğunu belirtti. Bu kapsamda eğitimlerde yalnızca aktif sigara kullanımı ve pasif sigara dumanına maruziyetin değil, sigara söndürüldükten sonra yüzeylerde ve eşyalarda kalabilen tütün kaynaklı kalıntıların da anlatılmasının önem taşıdığı değerlendirildi.
BALCI'DAN ÜÇÜNCÜ EL SİGARA DUMANINA YÖNELİK FARKINDALIK VURGUSU
Doç. Dr. Aydın Balcı ise üçüncü el sigara dumanına ilişkin farkındalığın artırılması amacıyla hedeflenmiş eğitimlerin önemine dikkat çekti.
Araştırmanın sonuçları, özellikle sağlık çalışanlarının üçüncü el sigara dumanı konusunda bilgilendirilmesine yönelik çalışmaların önemini ortaya koydu. Çalışmada, tütünle mücadelede yalnızca gözle görülen sigara dumanına odaklanılmaması, duman ortadan kalktıktan sonra çevrede kalabilen tütün kaynaklı maddeler konusunda da bilgilendirme yapılması gerektiğine işaret edildi.
AFSÜ akademisyenleri tarafından yürütülen çalışma, sigaranın çevresel etkilerinin yalnızca sigara içildiği sırada ortaya çıkan dumanla sınırlı olmadığını ele alırken, üçüncü el sigara dumanı konusunun sağlık çalışanlarına yönelik eğitim programlarında daha fazla yer bulmasına yönelik değerlendirmeler ortaya koydu.
