Hazine ve Maliye Bakanlığı Türkiye genelinde son yıllarda gerçekleştirilen sıfır kilometre ticari ve binek araç satışlarına yönelik devasa bir geriye dönük denetim dalgası başlattı. Ülke genelinde 2021 ile 2024 yılları arasında sıfır otomobil satın almış olan yaklaşık 4.000.000 vatandaşı kapsamı altına alan bu geniş çaplı operasyon kayıt dışı ekonomiyi bütünüyle engellemeyi hedefliyor. Müfettişler tarafından yürütülen titiz incelemeler neticesinde usulsüz kazanç sağlayan otomotiv bayileri ve kayıt dışı ticaret yapan bayiler tamamen deşifre ediliyor.
Küresel düzeyde ortaya çıkan çip krizi ve koronavirüs salgını döneminde sıfır araç tedarikinde yaşanan ciddi aksaklıklar iç pazarda fahiş fiyat artışlarına yol açmıştı. Pazardaki bu arz sıkıntısını suiistimal eden bazı satıcıların yasal liste fiyatlarının çok üzerinde rakamlar talep ettiği ve haksız kazanç sağladığı yönündeki binlerce şikayet bakanlığı harekete geçirdi. Kamu maliyesinin uğradığı büyük vergi kayıplarını telafi etmek amacıyla başlatılan bu süreç Cumhuriyet tarihinin en büyük otomotiv denetimi olarak kayıtlara geçiyor.
Pandemi Dönemindeki Fırsatçılık Ve Fahiş Fiyat Uygulamaları
Söz konusu dönemde bayilerin sıfır kilometre araç bulmanın zorluğunu bir koz olarak kullanarak tüketicilere yasal olmayan şartlar koştuğu belirlendi. Araç satın almak isteyen vatandaşlara mecburi tutulan fahiş fiyatlı aksesuar paketleri ve faturalandırılmayan ek ödemeler otomotiv sektöründe adeta bir standart haline gelmişti. Ticaret Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda bu haksız ticaret yöntemleriyle elde edilen milyarlarca liralık gizli kazancın hiçbir şekilde vergilendirilmediği saptandı.
Sektör temsilcilerinin ve bayilerin mali kayıtlarını derinlemesine inceleyen vergi müfettişleri faturalarda gösterilmeyen gerçek satış bedellerinin peşine düştü. Alıcıların mağduriyetinden faydalanarak piyasa dengesini altüst eden satıcıların her bir işlemi mercek altına alınırken haksız rekabete yol açan bu durumun tamamen ortadan kaldırılması amaçlanıyor. Bakanlık yetkilileri bu denetimlerin yalnızca geçmiş dönemi kapsamadığını aynı zamanda gelecekteki olası piyasa manipülasyonlarının da önüne geçeceğini belirtiyor.
Araç Sahiplerine Gönderilen Kritik Sorular Ve Nakit Ödeme Detayları
Maliye ekipleri inceleme kapsamına dahil edilen 4.000.000 araç sahibine resmi tebligat kanalları vasıtasıyla ulaşarak kritik sorular yöneltmeye başladı. Vatandaşlara gönderilen resmi yazılarda sıfır kilometre otomobillerini satın alırken bayiye tam olarak ne kadar ödeme yaptıkları açıkça soruluyor. Müfettişler özellikle faturada yazan resmi bedel ile alıcının cebinden çıkan gerçek tutar arasındaki farkı belgelemeyi amaçlıyor.
Tüketicilere yöneltilen sorular arasında ödemelerin hangi banka hesapları üzerinden yapıldığı ve bayi çalışanlarına elden nakit para verilip verilmediği hususları ilk sırada yer alıyor. Ayrıca araç satışı esnasında faturaya dahil edilmeyen koruma paketleri, seramik kaplama veya cam filmi gibi ekstra aksesuarların zorunlu tutulup tutulmadığı da titizlikle araştırılıyor. Bu sorulara verilecek yanıtlar kayıt dışı bırakılan milyarlarca liralık nakit akışının yasal delili olarak dosyalara eklenecek.
Evrak Teslimi İçin Tanınan 15 Günlük Yasal Süre
Kendilerine tebligat ulaşan tüm araç sahiplerinin ilgili soruları şüpheye yer bırakmayacak biçimde net, ayrıntılı ve imzalı bir yazılı beyanla cevaplaması gerekiyor. Vatandaşların beyanlarının yanı sıra satın alma sürecine ait banka dekontlarını, transfer kayıtlarını ve yasal ödeme belgelerini de dosyaya eklemesi zorunlu tutuluyor. Hazırlanan bu evrak klasörünün güncel iletişim bilgileri ve nüfus cüzdanı fotokopisi ile birlikte gönderilmesi talep ediliyor.
Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen yasal prosedüre göre tüm bu belgelerin tebliğ tarihinden itibaren tam 15 gün içerisinde ilgili vergi denetim merkezine ulaştırılması şart koşuldu. Vatandaşlar hazırladıkları belgeleri bizzat elden teslim edebileceği gibi taahhütlü posta yoluyla da müfettişlik adreslerine iletebiliyor. Sürenin kısıtlı olması sebebiyle vergi dairelerinde ve posta merkezlerinde yoğunluk yaşanırken vatandaşların hak kaybına uğramamak adına takvime uyması önem arz ediyor.
Eksik Beyanda Bulunan Veya Bilgi Saklayanlara Ağır Cezalar
Vergi Denetim Kurulu tarafından titizlikle yürütülen bu süreçte sessiz kalmayı tercih eden veya haksız kazanç sağlayan satıcıları korumaya çalışan tüketiciler için cezai müeyyideler devreye girecek. Bakanlığın bilgi talebini yanıtsız bırakan, istenen belgeleri kasıtlı olarak gizleyen ya da yanlış beyan verdiği tespit edilen kişilere idari para cezaları kesilecek. Devletin vergi inceleme yetkisini engelleyen her türlü eksik veya yanıltıcı bilgilendirme girişimi kanunlar çerçevesinde cezalandırılacak.
İdari para cezasının uygulanmasının ardından vergi mükelleflerine durumlarını düzeltmeleri ve doğru bilgileri aktarmaları için yeniden ek bir süre tanınacak. Bakanlık tarafından yapılacak bu ikinci ve son çağrıya da uymamakta direnen ya da gerçeğe aykırı ifadeler vermeye devam eden kişilerin cezaları tam 2 katına çıkarılarak tahsil edilecek. Yetkililer dürüst vatandaşların hiçbir şekilde zarar görmeyeceğini ancak vergi kaçakçılığına ortak olan veya bilgi saklayanların ağır yaptırımlarla karşılaşacağını vurguluyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
