İbrahim Anlaşmaları, 2020 yılında ABD’nin arabuluculuğunda İsrail ile bazı Arap ülkeleri arasında imzalanan diplomatik normalleşme anlaşmaları olarak biliniyor. Son dönemde ABD Başkanı Donald Trump’ın konuya ilişkin yaptığı açıklamalar, anlaşmaların yeniden uluslararası gündemde tartışılmasına neden oldu. Trump, Türkiye dahil bazı ülke liderleriyle görüştüğünü belirtirken, bu ülkelerin Abraham Anlaşmaları’na katılması gerektiğini savundu. Açıklamaların ardından Türkiye’nin sürece dahil olup olmayacağına ilişkin tartışmalar yeniden gündeme geldi.
İBRAHİM ANLAŞMALARI NEDİR?
İbrahim Anlaşmaları, İsrail ile bazı Arap ülkeleri arasında diplomatik ilişkilerin normalleştirilmesini amaçlayan anlaşmaların genel adı olarak kullanılıyor. Süreç ilk olarak 2020 yılında ABD’nin arabuluculuğunda başlatıldı.
Anlaşmalar kapsamında İsrail ile Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Fas ve Sudan arasında diplomatik ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi hedeflendi. Bu süreçle birlikte taraf ülkeler arasında büyükelçilik açılması, ekonomik iş birliklerinin artırılması ve çeşitli alanlarda resmi temasların kurulması sağlandı.
Anlaşmaların adı, Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam dinlerinde ortak kabul edilen İbrahim peygamberden geliyor. Bu nedenle süreç uluslararası kamuoyunda “Abraham Accords” ya da Türkçe adıyla “İbrahim Anlaşmaları” olarak anılıyor.
İBRAHİM ANLAŞMALARI HANGİ ÜLKELERİ KAPSIYOR?
İbrahim Anlaşmaları kapsamında İsrail ile diplomatik normalleşme sürecine katılan ülkeler arasında Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Fas ve Sudan bulunuyor.
Söz konusu ülkeler, İsrail ile resmi ilişkiler kurarak diplomatik temsilcilik açılması, ticaretin geliştirilmesi ve farklı alanlarda iş birliği yapılması konusunda adımlar attı.
Süreç, Orta Doğu’daki siyasi dengeler açısından dikkat çeken gelişmeler arasında değerlendiriliyor. ABD yönetimi ise yeni ülkelerin anlaşmalara katılması için diplomatik temaslarını sürdürüyor.
TRUMP İBRAHİM ANLAŞMALARI HAKKINDA NE DEDİ?
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada İran ile yürütülen müzakerelerin iyi gittiğini ifade etti. Trump, “Ya herkes için harika bir anlaşma olacak ya da hiç anlaşma olmayacak” ifadelerini kullandı.
Trump ayrıca Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da aralarında bulunduğu bazı liderlerle görüşmeler yaptığını belirtti. Açıklamasında Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Ürdün ve Pakistan liderleriyle temas kurduğunu söyleyen Trump, bu ülkelerin Abraham Anlaşmaları’na katılması gerektiğini savundu.
ABD Başkanı, anlaşmaların katılımcı ülkelere ekonomik ve sosyal fayda sağladığını öne sürerken, İran ile yapılacak olası bir anlaşmanın tarihi bir gelişme olacağını ifade etti.
TÜRKİYE ABRAHAM ANLAŞMALARI’NA KATILACAK MI?
Türkiye’nin İbrahim Anlaşmaları’na katılıp katılmayacağı konusunda şu ana kadar resmi bir açıklama yapılmadı. Dış politika gündeminde zaman zaman tartışılan konu, İsrail-Filistin meselesi ve bölgesel diplomatik dengeler nedeniyle dikkatle takip ediliyor.
Trump’ın açıklamalarında Türkiye’ye de yer vermesi sonrası konu yeniden gündeme geldi. Ancak Türkiye’nin anlaşmalara dahil olacağı yönünde resmi makamlar tarafından doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.
Türkiye’nin Orta Doğu politikası, İsrail ile ilişkiler ve bölgesel gelişmeler çerçevesinde sürecin nasıl şekilleneceği ilerleyen dönemde yapılacak diplomatik açıklamalarla netlik kazanacak.