Maaş artışlarıyla ilgili haber ve düzenlemeler takip edilirken seyyanen zam ifadesi de vatandaşların araştırdığı konular arasında yer alıyor. Yüzde üzerinden yapılan maaş zamlarından farklı olarak kullanılan seyyanen zam, belirlenen tutarın kapsam dahilindeki kişilerin maaşlarına aynı miktarda eklenmesi anlamına geliyor. Ancak hangi kişilerin bu ödemeden yararlanacağı, yapılan düzenlemenin kapsamına göre belirleniyor.
SEYYANEN ZAM NE DEMEK?
Seyyanen zam, maaşlara belirli bir oran uygulanmadan, belirlenen sabit bir tutarın eklenmesiyle yapılan artış olarak tanımlanıyor. Bu yöntemde zam miktarı kişinin mevcut maaşına göre değişmiyor. Düzenlemede belirlenen tutar, kapsam içerisinde bulunan kişilere aynı miktarda uygulanıyor.
Örneğin seyyanen zam tutarı 5 bin lira olarak belirlenirse, düzenleme kapsamındaki kişilerin maaşına 5 bin lira ekleniyor. Maaşı 30 bin lira olan bir kişi ile maaşı 40 bin lira olan kişinin alacağı seyyanen artış aynı tutarda oluyor.
Yüzde üzerinden yapılan zam uygulamasında ise maaşın mevcut tutarı artış miktarını doğrudan etkiliyor. Örneğin yüzde 10 oranındaki zam, 30 bin lira maaş alan kişi için 3 bin lira, 40 bin lira maaş alan kişi için ise 4 bin lira artış anlamına geliyor. Seyyanen zamda ise belirlenen sabit tutar esas alınıyor.
SEYYANEN ZAM KİMLERE VERİLİR?
Seyyanen zamdan kimlerin yararlanacağı, her düzenlemenin kendi kapsamına göre belirleniyor. Tüm çalışanları veya bütün emeklileri kapsayan, her dönem için geçerli tek bir seyyanen zam uygulaması bulunmuyor.
Bir düzenlemede belirli bir çalışan grubu, kamu görevlileri veya başka bir kesim kapsam içine alınabiliyor. Bu nedenle seyyanen zamdan yararlanacak kişilerin kim olduğu, ilgili kanun veya düzenlemede belirtilen şartlara göre ortaya çıkıyor.
2023 yılında memurlara yönelik yapılan seyyanen ödeme de ilgili yasal düzenleme kapsamında belirlenen kamu görevlilerine uygulanmıştı. Bu örnek, seyyanen artışın belirli bir düzenleme ve kapsam üzerinden gerçekleştirildiğini gösteriyor.
Dolayısıyla herhangi bir seyyanen zam haberinde yalnızca zam tutarına değil, düzenlemenin kimleri kapsadığına da bakılması gerekiyor.
SEYYANEN ZAM ŞARTLARI NELER?
Seyyanen zam için geçerli şartlar, yapılan düzenlemenin içeriğine göre değişiyor. Her seyyanen ödeme için bütün çalışanları kapsayan ortak bir şart listesi bulunmuyor.
Düzenlemede belirli bir çalışan veya memur grubu için ödeme öngörülebiliyor. Kapsama giren kişilerin tamamına aynı tutarda ödeme yapılabildiği gibi, düzenlemede farklı kapsam ve koşullar da belirlenebiliyor.
Bu nedenle seyyanen zam şartları değerlendirilirken ilgili kanun veya düzenlemenin kapsamının incelenmesi gerekiyor. Kimlerin ödeme alacağı, ödemenin tutarı ve uygulamanın hangi tarihten itibaren geçerli olacağı ilgili düzenlemede açıkça belirleniyor.
SEYYANEN ZAM İLE YÜZDE ZAM ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Seyyanen zam ile yüzde üzerinden yapılan maaş zammı arasındaki temel fark, artışın hesaplanma biçiminden kaynaklanıyor. Seyyanen zamda herkes için belirlenen sabit bir tutar maaşa eklenirken, yüzde zamda kişinin mevcut maaşı üzerinden hesaplama yapılıyor.
Örneğin 5 bin liralık seyyanen zam kararı alınması halinde kapsam dahilindeki kişilerin maaşına aynı miktarda 5 bin lira ekleniyor. Buna karşılık yüzde 10 oranında zam yapılması halinde maaşı daha yüksek olan kişinin alacağı zam miktarı da daha yüksek oluyor.
Bu nedenle seyyanen zam, sabit tutarlı bir maaş artışı olarak ifade edilirken yüzde zam maaş miktarına bağlı olarak değişen bir artış şeklinde uygulanıyor.
SEYYANEN ZAM MAAŞA NASIL YANSIR?
Seyyanen zam uygulamasında belirlenen tutar, ilgili düzenlemenin kapsamındaki kişilerin maaşına ekleniyor. Ancak ödemenin maaşa hangi şekilde yansıtılacağı, düzenlemenin içeriğine göre belirleniyor.
Bu nedenle seyyanen zam konusunda yalnızca belirlenen miktarın bilinmesi yeterli olmuyor. Ödeme yapılacak kişiler, uygulamanın başlangıç tarihi ve diğer ayrıntılar da ilgili düzenlemede yer alıyor.
Herhangi bir yeni seyyanen zam düzenlemesinde kimlerin kapsamda olduğu ve ödeme miktarının ne kadar olduğu, resmi olarak yayımlanan düzenleme üzerinden belirleniyor.
