NAR FİYATLARI NEDEN UCUZ?
Nar fiyatlarının hasat döneminde düşmesinin en önemli nedenlerinden biri, piyasaya aynı anda çok miktarda ürün girmesi. Hasat döneminde arzın artması, alıcıların üreticiden daha düşük fiyatlarla ürün satın almasına yol açabiliyor. Üreticinin ürünü uzun süre bekletme imkânının sınırlı olması da fiyat baskısını artırabiliyor. Narın depolanması sırasında kalite kaybı ve bozulma riski bulunması, çiftçilerin hasat ettikleri ürünü kısa sürede satmak zorunda kalmasına neden olabiliyor. Ürünün kalitesi, büyüklüğü, alıcı sayısı ve bölgedeki arz-talep dengesi de narın üreticiden çıkış fiyatını etkileyen unsurlar arasında yer alıyor.
ÜRETİCİ NARI NEDEN ZARARINA SATIYOR?
Adana’da yaşanan örnekte bir üretici, 80 ton narı toplam 1 milyon liraya sattı. Bu tutar, kilogram başına ortalama 12,50 TL’ye karşılık geliyor. Haberde üreticinin belirttiği yaklaşık 10 TL’lik satış fiyatı ise narın tarlada ne kadar düşük bedelle alıcı bulabildiğini ortaya koyuyor.
Ancak üreticinin eline geçen para, doğrudan kazanç anlamına gelmiyor. Nar yetiştiriciliğinde gübre, sulama, ilaçlama, budama, işçilik, hasat ve taşıma gibi giderler bulunuyor. Bu masraflar düşüldüğünde üreticinin elde ettiği gelir, maliyetlerini karşılamaya yetmeyebiliyor.
Üretici, ürününü daha yüksek fiyata satmak istese bile alıcı bulamama veya mahsulün bozulması riskiyle karşı karşıya kalabiliyor. Bu nedenle bazı çiftçiler, zarar etme pahasına ürünlerini elden çıkarmak zorunda kalabiliyor.
TARLADA 10 TL, MARKETTE 90 TL: FİYAT FARKI NEDEN BU KADAR YÜKSEK?
Narın üreticiden düşük fiyatla alınmasına rağmen market ve pazarlarda çok daha yüksek bedelle satılması, tarladan sofraya uzanan tedarik zincirini gündeme getiriyor.
Üreticiden alınan ürünün tüketiciye ulaşana kadar geçirdiği süreçte nakliye, paketleme, depolama, ürün kaybı, komisyon ve işletme giderleri oluşabiliyor. Perakendecilerin maliyetleri ve satış marjları da son fiyata yansıyor.
Bununla birlikte, üreticinin satış fiyatı ile tüketicinin ödediği tutar arasındaki farkın tamamını aracının kârı olarak değerlendirmek doğru değil. Fiyat farkının hangi aşamada ne kadar oluştuğunu belirlemek için tedarik zincirindeki alış ve satış fiyatlarının ayrı ayrı incelenmesi gerekiyor.
NAR FİYATLARI YENİDEN YÜKSELİR Mİ?
Nar fiyatlarının ilerleyen günlerde nasıl değişeceği; hasat miktarına, piyasadaki talebe, ürün kalitesine ve nakliye ile depolama maliyetlerine bağlı olacak. Hasat döneminde arzın azalması fiyatları yukarı yönlü etkileyebilir. Ancak fiyatların ne zaman ve ne kadar yükseleceğini kesin olarak söylemek mümkün değil.
Üretici düşük satış fiyatından şikâyet ederken tüketicinin yüksek perakende fiyatlarıyla karşılaşması, tarımsal ürünlerde fiyat oluşumunun şeffaflığı konusunu yeniden gündeme taşıyor.
Nar fiyatlarındaki temel sorun yalnızca ürünün ucuz olması değil; üreticinin maliyetini karşılayamamasıyla tüke
