Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerde uzun süredir önemli gündem maddelerinden biri olan CAATSA yaptırımları, son dönemde iki ülke arasındaki diplomatik temaslarla yeniden tartışılmaya başlandı. Özellikle NATO Zirvesi kapsamında yapılan açıklamalar, yaptırımların geleceğine ilişkin beklentileri artırdı.
CAATSA YAPTIRIMLARI NEDİR?
CAATSA, İngilizce açılımıyla "Countering America's Adversaries Through Sanctions Act", yani "ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası" olarak biliniyor. ABD Kongresi tarafından 2017 yılında kabul edilen yasa; Rusya, İran ve Kuzey Kore ile belirli alanlarda önemli savunma veya istihbarat iş birliği yapan ülke ve kuruluşlara yaptırım uygulanmasına imkan tanıyor.
Türkiye ise Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alması nedeniyle bu yasa kapsamında yaptırımlarla karşı karşıya kaldı.
TÜRKİYE'YE HANGİ YAPTIRIMLAR UYGULANDI?
ABD, Aralık 2020'de aldığı kararla yaptırımları Türkiye'nin Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ve bazı yetkililerine uygulamaya başladı. Yaptırımlar 7 Nisan 2021 itibarıyla yürürlüğe girdi.
Uygulanan başlıca yaptırımlar şunlar oldu:
- ABD'den Savunma Sanayii Başkanlığına ihracat lisansı verilmemesi,
- ABD ve uluslararası finans kuruluşlarından kredi ve mali destek sağlanmasının kısıtlanması,
- Savunma Sanayii Başkanlığı yöneticilerine yönelik vize ve mal varlığı yaptırımları,
- Savunma alanındaki bazı iş birliklerinin sınırlandırılması.
Bunun yanında Türkiye, F-35 savaş uçağı programından da çıkarıldı.
CAATSA YAPTIRIMLARI KALKTI MI?
Resmi olarak Türkiye'ye uygulanan CAATSA yaptırımları henüz kaldırılmış değil. Ancak son dönemde iki ülke arasındaki temaslar sonrasında yaptırımların kaldırılabileceğine yönelik açıklamalar dikkat çekiyor.
ABD Başkanı Donald Trump, Ankara'da yaptığı açıklamada, yaptırımların kaldırılması konusunda Türkiye ile yakın çalışma yürüttüklerini belirterek, "Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim. Artık vakti geldi. Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz." ifadelerini kullandı.
YAPTIRIMLAR NE ZAMAN KALKABİLİR?
Şu an için yaptırımların kaldırılacağına ilişkin resmi bir karar veya tarih açıklanmış değil. Sürecin, ABD yönetiminin alacağı kararlar ve Kongre ile yürütülecek değerlendirmeler doğrultusunda şekillenmesi bekleniyor.
Uzmanlar, Türkiye ile ABD arasındaki savunma ve güvenlik alanındaki ilişkilerin seyri ile diplomatik görüşmelerin, yaptırımların geleceğinde belirleyici olacağını değerlendiriyor.
