Türkiye genelindeki binlerce gazeteciyi ve medya kuruluşunu temsil eden Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu (TGK), 31. Başkanlar Kurulu Toplantısı'nı Sivas 4 Eylül Gazeteciler Cemiyeti'nin ev sahipliğinde gerçekleştirdi.
Yazılı, görsel, işitsel ve dijital medyanın sorunlarının masaya yatırıldığı zirveye, akademisyenler, hukukçular ve 66 gazeteciler cemiyetinin başkanları katkı sundu. Toplantının ana odağı ise mesleğe giriş esaslarını ve etik kuralları yasal güvenceye kavuşturacak olan Basın Meslek Yasası Taslağı oldu.
1. DİJİTAL ÇAĞIN KAOSUNA KARŞI "BASIN MESLEK YASASI" ŞART!
Yayımlanan Sonuç Bildirgesi'nin ilk maddesinde, iletişim teknolojilerindeki hızlı değişimin bilgiye erişimi kolaylaştırırken doğrulanmamış içerikleri, manipülasyonu ve dezenformasyonu da tırmandırdığı vurgulandı. Türkiye'de gazetecilik mesleğini tanımlayan kapsamlı bir yasanın bulunmamasının mesleğin itibarına zarar verdiği belirtilen açıklamada şu ifadelere yer verildi:
"Gazetecilik mesleğinin belirli ilkelere, etik kurallara ve mesleki standartlara bağlanması ifade özgürlüğüne aykırı değil, tam tersine onu güçlendiren bir unsurdur. Hazırlanan yasa taslağının amacı; gazeteciliği sınırlandırmak değil, mesleğin saygınlığını artırmak, kamu yararını korumak ve bağımsız çalışma ortamı oluşturmaktır."
2. ÖZERK BİR "TÜRKİYE BASIN MESLEK BİRLİĞİ" KURULUYOR
Yasa taslağının en radikal adımlarından biri de kamu kurumu niteliğinde kurulması öngörülen Türkiye Basın Meslek Birliği oldu. Siyasi ve ekonomik grupların etkisinden uzak, tamamen özerk bir yapıda tasarlanan bu birliğin; meslek standartlarını belirleme, etik ihlalleri denetleme ve basın kartı uygulamasını mesleki esaslara bağlama noktasında güçlü bir öz denetim mekanizması oluşturacağı aktarıldı. Başkanlar Kurulu, birliğin tüm şehirleri eşit temsil eden, çoğulcu bir yapıda kurulması gerektiğinin altını çizdi.
3. "YEREL BASININ YAŞATILMASI, DEMOKRASİNİN YAŞATILMASIDIR"
Bildirgede, Anadolu basınının artan işletme maliyetleri (kağıt, baskı, enerji, dağıtım, yazılım) ve resmi ilan sistemindeki daralmalar nedeniyle tarihinin en ağır ekonomik krizini yaşadığına dikkat çekildi. Ekonomik bağımsızlığını kaybeden bir basının editoryal bağımsızlığını korumasının imkansız olduğu hatırlatılarak TGK adına şu acil talepler sıralandı:
-
Resmî ilan sistemi güçlendirilmeli ve doğrudan temin sınırları yerel basını mağdur etmeyecek şekilde yeniden düzenlenmeli,
-
Basın İlan Kurumu (BİK) tarafından alınan komisyon oranları düşürülmeli, ilan kesme cezaları sadece istisnai hallerde uygulanmalı,
-
Kamu kurumlarının yerel basına ilan verme yükümlülükleri genişletilmeli,
-
Dijital dönüşüm yatırımları için yerel medyaya özel teşvikler, düşük faizli ve uzun vadeli finansman imkanları sağlanmalı.
4. YAPAY ZEKÂ GAZETECİNİN YERİNE GEÇEMEZ!
Teknolojik gelişmeleri yakından takip ettiklerini belirten TGK yönetimi, yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü, ses ve metinlerin kamuoyunu yanıltma riski taşıdığına değindi. Yapay zekanın ancak gazetecinin işini kolaylaştıran bir yardımcı araç olabileceği aktarılırken, "Haberin doğruluğu, editoryal sorumluluğu ve kamuoyu karşısındaki hesap verebilirliği hiçbir teknolojik sistem devralamaz" denilerek ulusal standartların oluşturulması çağrısı yapıldı.
MECLİS'E VE CUMHURBAŞKANLIĞI'NA TARİHİ ÇAĞRI
TGK 31. Başkanlar Kurulu, deklarasyonun sonunda TBMM'yi yasa taslağını hızla yasalaştırmaya, Cumhurbaşkanlığı ile ilgili bakanlıkları yerel basını koruyacak yeni destek paketlerini devreye sokmaya davet etti. Bildirge, "Gazeteciliğin bağımsızlığını, mesleğin onurunu ve toplumun doğru haber alma hakkını korumak, demokratik bir Türkiye idealine inanan herkesin ortak sorumluluğudur" ifadeleriyle son buldu.