Balıkesir’de meydana gelen askeri uçak kazası sonrasında yapılan açıklamalarda kullanılan teknik ifadeler kamuoyunda merak uyandırdı. Havacılık terminolojisine ait olan “kaza kırım” kavramı özellikle resmi kurumlar tarafından tercih ediliyor. Günlük dilde nadiren kullanılan bu ifade, havacılıkta belirli kriterleri olan bir olay türünü tanımlıyor.
KAZA KIRIM NE DEMEK?
“Kaza kırım” havacılık alanında kullanılan teknik bir terimdir. Uçak, helikopter veya diğer hava araçlarının karıştığı olaylarda ağır hasar ve can kaybının birlikte yaşandığı kazaları ifade eder.
Havacılıkta olaylar belirli kategorilere ayrılır. Uçuş güvenliğini etkileyen ancak ölümle sonuçlanmayan durumlar “olay” olarak adlandırılır. Kazaya çok yaklaşılan fakat can kaybı olmayan durumlar “ciddi olay” kapsamına girer. Hava aracında ağır hasar ve ölümün birlikte bulunduğu durumlar ise “kaza” olarak tanımlanır. “Kaza kırım” ifadesi bu çerçevede, ölümle sonuçlanan ve hava aracının kullanılamaz hale geldiği vakalar için kullanılan yerleşik bir tanımlamadır.
Terim özellikle askeri havacılık açıklamalarında tercih edilir ve olayın teknik niteliğini doğrudan ifade eder.
KAZA KIRIMA UĞRAMAK NE ANLAMA GELİYOR?
“Kaza kırıma uğramak” ifadesi, bir hava aracının uçuş sırasında düşmesi veya ağır hasar alması ve olayda personel kaybının yaşanması anlamına gelir. Eğitim uçuşu, görev uçuşu ya da planlı bir operasyon sırasında meydana gelebilir.
Bu ifade kullanıldığında genellikle şu durumlar söz konusudur:
-
Hava aracının kontrol kaybı, teknik arıza ya da benzeri nedenle düşmesi
-
Uçağın tamamen kullanılamaz hale gelmesi
-
Olayda can kaybının bulunması
Dolayısıyla ifade, küçük çaplı arıza veya zorunlu iniş anlamına gelmez. Havacılıkta belirli sonuçları olan ciddi kazalar için kullanılır.
UÇAK KAZA KIRIM RAPORU NEDİR?
Uçak kazalarının ardından yapılan teknik ve idari incelemelerin sonucunda hazırlanan resmi belgeye “uçak kaza kırım raporu” denir. Bu rapor kazanın nedenlerini ortaya koymak amacıyla hazırlanır.
Raporda olayın oluş şekli, teknik veriler, insan faktörü ve çevresel şartlar ayrıntılı biçimde incelenir. Türkiye’de sivil hava aracı kazalarının teknik incelemesi Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı koordinasyonunda yürütülürken askeri kazalar ilgili kuvvet komutanlıklarının mevzuatına göre değerlendirilir.
Bir kaza kırım raporunda genellikle şu bilgiler yer alır:
-
Olayın tarihi ve yeri
-
Hava aracının tipi ve teknik özellikleri
-
Uçuşun amacı
-
Meteorolojik koşullar
-
Teknik inceleme bulguları
-
Kayıt ve tanık verileri
-
Sonuç ve değerlendirme
Bu raporlar benzer kazaların tekrar yaşanmaması için alınacak önlemlerin belirlenmesi amacıyla hazırlanır. Açıklandığında olayın resmi nedenleri doğrulanmış verilerle ortaya konur.
