Madeni paraların üretim sürecinde zaman zaman ortaya çıkan teknik hatalar, koleksiyon piyasasında farklı bir değer oluşturabiliyor. Nümizmatik piyasasında “error” olarak adlandırılan hatalı basım paralar, e-ticaret siteleri, çevrim içi ilan platformları ve koleksiyon mezatlarında nominal değerlerinin çok üzerinde fiyatlarla satışa sunuluyor.
Ancak bu paraların fiyatları için belirlenmiş resmi bir tarife bulunmuyor. Değer, alıcı ve satıcının bulunduğu serbest piyasa koşullarına göre şekilleniyor.
HATALI BASIM PARALAR NEDEN DEĞERLENİYOR?
Madeni paraların üzerindeki üretim hataları, koleksiyonerlerin ilgisini çekebiliyor. Özellikle çift basım veya çift darp, halkanın göbekten kayması, eksik baskı ve metalde delik bulunması gibi üretim kaynaklı kusurlar, paranın koleksiyon değerini etkileyen unsurlar arasında yer alıyor.
Hatanın aynı seri içerisinde kaç parada görüldüğü ve bu paraların piyasaya ne kadarının sürüldüğü de fiyat üzerinde etkili oluyor. Nadir görülen üretim hatlarına sahip paralar, koleksiyonerler tarafından daha fazla ilgi görebiliyor.
PARANIN YIPRANMAMIŞ OLMASI DEĞERİNİ ARTIRIYOR
Hatalı basım bir madeni paranın fiziksel durumu da koleksiyon piyasasında önem taşıyor. Kullanılmamış veya yıpranmamış durumdaki paralar, koleksiyonerler açısından daha yüksek değere sahip olabiliyor.
Nümizmatik dünyasında “çil” olarak ifade edilen kullanılmamış durumdaki paralar, üzerlerindeki üretim hatasının belirgin şekilde korunması nedeniyle koleksiyon açısından daha fazla ilgi görebiliyor.
1 TL’LİK MADENİ PARA 5 BİN 200 TL’DEN İLANA KONULDU
İlan platformlarında dikkat çeken örneklerden biri 2023 yılı basımı hatalı 1 TL oldu. Darphane üretimi sırasında baskı hatası oluştuğu belirtilen 2023 basımı 1 TL, bir ilan platformunda 5 bin 200 TL fiyatla satışa çıkarıldı.
Nominal değeri 1 TL olan söz konusu madeni paranın ilan fiyatı, üretim sırasında oluştuğu belirtilen hata nedeniyle normal değerinin oldukça üzerinde yer aldı.
DELİKLİ 50 KURUŞ İÇİN 4 BİN 800 TL İSTENDİ
Koleksiyon piyasasında dikkat çeken bir diğer örnek ise 2009 yılına ait delikli 50 kuruş oldu.
Üretim sırasında hammadde veya kesim hatası nedeniyle delikli olarak basıldığı belirtilen 50 kuruş, ilan platformlarında 4 bin 800 TL bedelle satışa sunuldu.
Böylece nominal değeri 50 kuruş olan hatalı basım madeni para, ilan fiyatı üzerinden değerlendirildiğinde değerinin binlerce kat üzerinde bir rakamla alıcı aradı.
HATALI BASIM PARALARDA SAHTECİLİK UYARISI
Darphane standartlarının dışında kalan hatalı basım madeni paralar resmi bir yatırım aracı olarak değerlendirilmiyor. Bu ürünlerin değerleri koleksiyon piyasasındaki arz ve talebe göre değişiyor.
Ekspertiz onayı bulunmayan veya sonradan müdahale edilmiş ürünler konusunda ise dikkatli olunması gerekiyor. Özgün üretim hatasına sahip paralar koleksiyon piyasasında ve ilan platformlarında takip edilirken, sonradan oluşturulmuş kusurların gerçek hatalı basım olarak değerlendirilmemesi önem taşıyor.