"1988 yılından beri kola içmiyorum" diyen Özdemir’in, bireylerin kendi vicdanlarını rahatlatmak için uydurduğu kılıflara dair analizi sosyal medyada gündem oldu. İşte boykotun görünmeyen psikolojik engelleri ve kurtuluş reçetesi...
Afyon Kocatepe Üniversitesi İslam İktisadı ve Finansı Uygulama ve Araştırma Merkezi (AKİFAM) tarafından düzenlenen "Boykot Kırıcı Olarak Meşrulaştırma" programı, akademik dünya ve öğrencileri bir araya getirdi. İlahiyat Fakültesi'nde gerçekleşen seminerde konuşan AKÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Şuayıp Özdemir, boykotun sadece ekonomik bir veri olmadığını, temelinde bir "ahlak ve iktisat" ilişkisi yattığını vurguladı. Özdemir’e göre boykot, bir malı rafa geri koymaktan ziyade, kişinin kainattaki safını belirlemesi anlamına geliyor.
BOYKOTUN ÖNÜNDEKİ EN BÜYÜK ENGEL: ZİHİNSEL OYUNLAR
Prof. Dr. Özdemir, bireylerin inançları ile davranışları arasındaki uçurumu kapatmak için başvurdukları "meşrulaştırma" yöntemini sert bir dille eleştirdi. Kişinin etik ilkelerine aykırı bir ürünü tükettiğinde içsel bir çatışma yaşadığını belirten Özdemir, bu noktada tehlikeli bir sürecin başladığını ifade etti. Özdemir, "Kişi bu çatışmayı dindirmek için ya davranışını değiştirir ya da inancına kılıf uydurur. 'Mecbur kaldım' diyerek başlanan süreç, zamanla duyarsızlaşmaya ve karakterde aşınmaya yol açar" dedi. Bu durumun, toplumsal hareketlerin gücünü kıran en büyük "iç virüs" olduğunu hatırlattı.
38 YILLIK DİSİPLİN: "YOKLUĞUNU HİSSETMİYORSUNUZ"
Konuşmasında kendi hayatından çarpıcı bir örnek veren Özdemir, boykotun bir saman alevi gibi yanıp sönmemesi, bir yaşam disiplinine dönüşmesi gerektiğini söyledi. 1988 yılından bu yana kola tüketmediğini açıklayan Prof. Dr. Özdemir, "38 yıl geride kaldı. İnsan alışınca aslında yokluğunu hissetmiyor; aksine bu disiplin kişiye bir duruş ve öz güven kazandırıyor" şeklinde konuştu. Özdemir, boykotun etkili olabilmesi için sürekliliğin şart olduğunu, mazeret üretenlerin aslında kendi kişisel duruşlarını bozduğunu dile getirdi.
ETİK PUSULANIZI KORUMAK İÇİN "AYNA TESTİ" YAPIN
Meşrulaştırma tuzağından kurtulmak isteyenler için somut öneriler sunan Prof. Dr. Özdemir, "Ayna Testi" yöntemini önerdi. Özdemir, "Kendinize şu soruyu sorun: Yaptığım bu davranış yarın gazetelerde çıksa veya ailem duysa ne hissederim?" diyerek, bireyleri dürüst bir iç hesaplaşmaya davet etti. Tüketim tercihlerinin bir zincirin halkaları olduğunu ve tek bir halkanın kırılmasının tüm etkiyi sarsabileceğini belirten Rektör Yardımcısı, meşrulaştırma yaygınlaştıkça idealizmin bittiğini ve toplumun sadece yasal zorlamalarla hareket eden bir yığına dönüştüğünü sözlerine ekledi.