Anadolu’nun stratejik noktalarından birinde yer alan Afyonkarahisar, binlerce yıllık tarihi boyunca yalnızca askerî ve kültürel açıdan değil, idari yapısıyla da dikkat çekti. İl statüsüne kavuşmadan önce farklı devletlerin ve yönetim birimlerinin egemenliğinde kalan şehir, özellikle Osmanlı döneminde değişen idari düzenlemelerle öne çıktı.
HİTİTLERDEN BİZANS’A UZANAN TARİH
Afyonkarahisar’ın bulunduğu topraklar ilk olarak Hitit İmparatorluğu sınırları içinde yer aldı. Daha sonra Frigler ve Lidyalıların egemenliğine giren bölge, M.Ö. 6. yüzyılda Pers hâkimiyetine geçti. Büyük İskender’in Anadolu’yu fethetmesiyle Makedonya İmparatorluğu’na bağlanan topraklar, İskender’in ölümünden sonra Selevkoslar ve Bergama Krallığı arasında el değiştirdi. Roma döneminde Hristiyanlaştırma faaliyetlerine sahne olan bölge, imparatorluğun ikiye ayrılmasıyla Bizans egemenliğine girdi.
TÜRKLERİN ANADOLU’YA YERLEŞMESİ VE SELÇUKLU DÖNEMİ
1071 Malazgirt Zaferi’nin ardından Anadolu’nun kapıları Türklere açıldı. Afyonkarahisar yöresi, Kutalmışoğlu Süleyman Şah döneminde Türk hâkimiyetine girdi. Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat, kente özel önem vererek kaleyi onarttı ve Afyonkarahisar’ı bölgenin önemli merkezlerinden biri haline getirdi.
OSMANLI’DAN ÖNCE VE OSMANLI DÖNEMİNDE AFYONKARAHİSAR
13. yüzyılın sonlarında Afyonkarahisar, Germiyanoğulları Beyliği’nin yönetimine girdi. 1390 yılında Yıldırım Bayezid tarafından Osmanlı topraklarına katılan şehir, Ankara Savaşı sonrası yeniden Germiyanoğullarına bırakıldı. Germiyanoğlu II. Yakup’un ölümüyle birlikte Afyonkarahisar kesin olarak Osmanlı egemenliğine geçti.
AFYON İL OLMADAN ÖNCE NEREYE BAĞLIYDI?
Osmanlı döneminde Karahisar-ı Sahip adıyla anılan Afyonkarahisar, Anadolu Beylerbeyliği’ne bağlı bir sancak statüsündeydi ve merkezi Kütahya’ydı. Tanzimat’tan sonra Hüdavendigar Vilayeti’ne bağlandı. 1917 yılında Bursa’ya bağlı bir mutasarrıflık iken bağımsız mutasarrıflık haline getirildi. Cumhuriyet’in ilanı sürecinde yapılan idari düzenlemelerle Afyonkarahisar, il statüsüne kavuştu.
