Taraflar arasındaki çatışmalar, hem bölgesel istikrarı hem de ekonomiyi olumsuz etkilerken, Çin’in Afganistan’daki devasa yatırımları ve Pakistan’a sağladığı gelişmiş silah desteği sayesinde stratejik ve ekonomik avantaj elde ettiği belirtiliyor.
ÇATIŞMALARDA CAN KAYBI VE GERGİNLİK
Durand Hattı boyunca yaşanan çatışmalarda Afgan tarafında 133, Pakistan tarafında 55 asker hayatını kaybetti. Pakistan Savunma Bakanlığı, yaşanan gerginliğe ilişkin, “Sabrımız taştı, Afganistan ile açık savaşa girdik” açıklamasında bulundu. Bakan Khavaja Muhammed Asıf ise “Artık aramızda açık savaş var” ifadelerini kullandı.
1893 yılında İngiliz Hindistan’ı ile Afganistan arasında çizilen 2.640 kilometrelik Durand Hattı, Peştun kabilelerini ikiye bölmesi nedeniyle sosyal ve siyasi sorunların kaynağı olmaya devam ediyor. Afganistan hattı resmi sınır olarak tanımazken, Pakistan’ın sınır boyunca inşa ettiği çelik bariyerler “işgal hattı” olarak nitelendiriliyor. Torkham ve Spin Boldak geçiş noktalarında sık sık yaşanan çatışmalar, hattın iki ülke arasındaki en büyük gerginlik kaynağı olduğunu ortaya koyuyor.
ÇİN’İN AFGANİSTAN YATIRIMLARI VE PAKİSTAN’A SİLAH TEDARİĞİ
Afganistan’ın dış yardıma bağımlı ekonomisi, Çin’in yatırımlarıyla şekilleniyor. Ülkenin toplam yabancı yatırım stokunun yaklaşık 5 milyar dolar olduğu tahmin edilirken, Çin’in 3,48 milyar dolarlık yatırımla en büyük yatırımcı konumunda olduğu vurgulanıyor. Taliban’ın Afganistan’daki yönetimi ele geçirmesinin ardından Çin’e bağımlılığın arttığı gözlemleniyor.
Öte yandan Çin, Pakistan’ın da en büyük silah tedarikçileri arasında yer alıyor. Son olarak Pakistan’a 40 adet J-35 beşinci nesil savaş uçağı, KJ-500 AWACS erken uyarı uçağı ve HQ-19 hava savunma sistemi tedarik etti. J-35, gelişmiş aviyonik sistemleri ve hayalet uçak teknolojisi ile Pakistan’ın hava gücünü önemli ölçüde yükseltecek.
STRATEJİK VE EKONOMİK KAZANÇ
Uzmanlar, Afganistan ve Pakistan arasındaki çatışmaların Çin’in hem ekonomik hem de stratejik konumunu güçlendirdiğini belirtiyor. Afganistan’ın zayıf ekonomik yapısı ve Pakistan’ın gelişmiş silah sistemlerine ihtiyacı, Çin’in bölgedeki etkisini artırıyor. Çin’in yatırımları ve silah tedarikleri, yalnızca kısa vadeli kazanç değil, uzun vadeli bölgesel nüfuz sağlama fırsatını da beraberinde getiriyor.
Olgun Kızıltepe’nin aktardığı bilgilere göre, Çin’in bu stratejik hamleleri, bölgedeki çatışmalardan maksimum kazanç elde etmesini sağlarken, Afganistan ve Pakistan’ın jeopolitik kırılganlıklarını da gözler önüne seriyor.