Anadolu’nun kavşak noktalarından biri olan Afyonkarahisar, yalnızca stratejik konumuyla değil, ismi ve nüfus yapısıyla da tarih boyunca dikkat çeken şehirlerden biri oldu. Neolitik Çağ’dan Cumhuriyet’e uzanan bu uzun yolculukta Afyonkarahisar, sayısız medeniyetin izini taşıdı. Afyonkarahisar’da yaşamış medeniyetler ve Afyonluların kökeni ise kentin en merak uyandıran konuları arasında yerini koruyor. Peki Afyonluların kökleri nereye dayanıyor? İşte yanıtı...
AFYON İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Afyonkarahisar adı, tarih boyunca farklı dönemlerde değişim geçirdi. Antik çağlarda “Opium” ve “Akroenos” olarak anılan şehir, haşhaş bitkisinden elde edilen özsuyun Latince karşılığı olan opium kelimesiyle özdeşleşti. Selçuklular döneminde ise siyah kayalık üzerindeki görkemli kalesi nedeniyle “Karahisar” adı benimsendi. Osmanlı kayıtlarında 17. yüzyıldan itibaren “Afyonkarahisar” ismi birlikte kullanılmaya başlandı.
AFYON’DA KİMLER YAŞADI?
Afyonkarahisar; Hititler, Frigler, Lidyalılar, Persler, Helenler, Roma ve Bizans gibi büyük uygarlıkların hâkimiyetine sahne oldu. Hitit Kralı II. Murşil döneminde inşa edildiği kabul edilen kale, şehrin kaderini belirleyen en önemli yapıların başında geldi.
Bölgede bilinen ilk yerleşim izleri MÖ 3000’li yıllara, Hititler dönemine kadar uzanıyor. Hititler, Afyonkarahisar çevresinde kalıcı yerleşimlerin temelini attı ve bölgenin kültürel altyapısını oluşturdu. Ardından MÖ 1200’lü yıllarda Frigler sahneye çıktı. Kaya anıtları, tapınma alanları ve dini ritüeller, bugün hâlâ Frig uygarlığının izlerini taşıyor.
Roma İmparatorluğu döneminde şehir, askeri ve ticari merkez olarak öne çıktı. MS 400’lü yıllardan itibaren Bizans hâkimiyetine giren Afyonkarahisar’da kale ve surlar güçlendirildi, şehir önemli bir savunma noktası olarak kullanıldı.
AFYONLULARIN SOYU NEREYE DAYANIYOR?
1071 Malazgirt Zaferi sonrası Afyonkarahisar, Oğuz Türkleri için önemli bir iskan merkezi oldu. Karaşar, Bayat, Kayı, Avşar, Yazır, Kızık, Döğer ve Çepni başta olmak üzere çok sayıda Oğuz boyu şehrin merkezine, ilçe ve köylerine yerleştirildi. Bu yerleşimler, bugün birçok ilçe ve köy adında hâlâ izlerini koruyor.