1. YAZARLAR

  2. Sena Coşkun

  3. Yazılı Basında Düzeltme ve Cevap Hakkı
Sena Coşkun

Sena Coşkun

Yazarın Tüm Yazıları >

Yazılı Basında Düzeltme ve Cevap Hakkı

A+A-

Günümüzde çok geniş kitlelere sesini duyurabilen basın, çoğu zaman kamuoyunu, olayların gidişatını değiştirebilecek biçimde etkileme gücüne sahiptir. Siyasal tercihleri, hükümet kararlarını ve icraatlarını yönlendiren, Devlet mekanizmasını daha yoğun bir biçimde denetleyerek toplumları, hatta dünyayı sarsabilen skandalları ortaya çıkarabilen yazılı basın, zaman zaman da suçlamanın marifet sayılarak, suçlanana aynı oranda söz hakkının verilmediği bir platforma dönüşebilmektedir. Bu nedenle yayın yoluyla zarara uğrayanlara, mağduriyetlerinin bir nebze de olsa giderilmesi amacıyla düzeltme ve cevap hakkının tanınması gerekir.

Yazılı basında sadece süreli yayınlarda kullanılabilen düzeltme ve cevap hakkının doğması için Anayasa m.32’de de hükme bağlanan iki temel şartın ya da herhangi birinin mevcudiyeti gereklidir. Bunlar, “kişilerin haysiyet ve şerefinin yayın yoluyla ihlâli” ve “kişiler hakkında gerçeğe aykırı yayım yapılması”dır.

Bu iki halin ortaya çıkmasıyla birlikte, 5187 sayılı Basın Kanununun 14. maddesi kapsamında, düzeltme ve cevap hakkı doğan kişinin, hazırlayacağı düzeltme ve cevap yazısını öncelikle süreli yayın sorumlu müdürüne göndermesi gerekir. Bu bağlamda süreli yayının künyesinin dikkatle incelenerek, “süreli yayının idare yeri adresi ve sorumlu müdürün ad ve soyadı” tespit edildikten sonra diğer işlemler başlatılmalıdır.

Düzeltme ve cevap yazısında, buna neden olan eserin (yazı, resim veya karikatür) belirtilmesi ve bu yazının ilgili yazıdan uzun olmaması gerekir. Düzeltme ve cevaba neden olan eser, YİRMİ SATIRDAN AZ yazı veya resim ya da karikatür olması hallerinde de düzeltme ve cevap yazısı OTUZ SATIRI geçemez. Suç unsuru içermeyen ve üçüncü kişilerin hukuken korunan menfaatlerine aykırı olmayacak biçimde hazırlanan bu yazı, yayım tarihinden itibaren İKİ AY içinde gönderilir.

Yazıyı alan sorumlu müdür ise, metni hiçbir düzeltme ve ekleme yapmaksızın, günlük süreli yayınlarda yazıyı aldığı tarihten itibaren ÜÇ GÜN içinde, diğer süreli yayınlarda yazıyı aldığı tarihten itibaren ÜÇ GÜNDEN SONRAKİ İLK nüshada, ilgili yayının yer aldığı sayfa sütunlarda, aynı puntolarla, aynı şekilde yayımlamak zorundadır.

Düzeltme ve cevap metninin, belirlenen süreler içinde yayımlanmaması ya da Kanunda belirtilen şekli şartlara aykırı şekilde yayımlanması halinde ne yapmak gerekir?

Yayından zarar gören kişi, bu iki durumda sulh ceza yargıcına başvurabilir.

Kişi, düzeltme ve cevap metninin belirlenen süreler içinde yayımlanmaması halinde, yayım için tanınan sürenin bitiminden itibaren mahkemeye başvurabilir.

Metnin şekli şartlara aykırı şekilde, yani üzerinde düzeltme ve ekleme yapılarak ya da ilgili yayının yer aldığı sayfa ve sütunlarda ve aynı puntolarla verilmeden yayımlanması halinde ise, yayım tarihinden itibaren ONBEŞ GÜN içinde kişi, bulunduğu yer sulh ceza hâkimine başvurma hakkına sahiptir.

Hâkimden yayımın Kanun hükümlerine uygun olarak yapılmasına karar verilmesini isteyebilir.

Sulh ceza hâkimi de, bu istemi ÜÇ GÜN içerisinde, evrak üzerinde yapacağı inceleme sonunda (duruşma yapmaksızın) karara bağlamak zorundadır.

Peki, bu karara itiraz edilebilir mi?

Sulh ceza hâkiminin kararına karşı acele itiraz yoluna gidilebilir. Yetkili makam da ÜÇ GÜN içinde itirazı inceleyerek kesin olarak karara bağlar.

Sulh ceza hâkiminin kararına süresinde itiraz edilmemesi ya da yapılan itirazın asliye ceza mahkemesince reddedilmesi durumunda ise, bu karar kesinleşecektir.

Karar kesinleşmesine rağmen düzeltme ve cevap yazısı yayımlanmazsa, bu kez Basın Kanunu m.18 hükümleri devreye girer.

Bu durumda, kesinleşmiş hâkim kararına uymayan sorumlu müdür ve sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkili, ON BİN liradan YÜZ ELLİ BİN liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır. Para cezası, bölgesel süreli yayınlarda YİRMİ BİN liradan, yaygın süreli yayınlarda ELLİ BİN liradan az olamaz. Bu ağır para cezasının ödenmesinden yayın sahibi de müteselsilen sorumludur.

Düzeltme ve cevap yazısının hiç yayımlanmaması veya Kanunda belirtilen şekli şartlara uyulmaksızın yayımlanması hallerinde hâkim ayrıca, tüm giderleri yayın sahibi tarafından karşılanmak üzere, bu yazının tirajı yüz binin üzerinde olan iki gazetede, ilân şeklinde yayımlamasına da karar verebilir.

Basın Kanunumuzda öngörülen tüm bu ağır yaptırımların, medyanın uzun yıllar düzeltme ve cevap (tekzip) hakkına gereği gibi saygı gösterememesi ve söz konusu hakkın varlığını yeterince koruyamaması nedeniyle belirlendiğini söyleyebiliriz…

Bu yazı toplam 925 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.