1. YAZARLAR

  2. Fevzi Nuri Kara

  3. Sanatta Disiplinlerarası Etkileşim
Fevzi Nuri Kara

Fevzi Nuri Kara

Yazarın Tüm Yazıları >

Sanatta Disiplinlerarası Etkileşim

A+A-

Sanat üzerine düşünmek ve yazmak, olabildiğince büyük ve derin bir denizde kulaç atmak gibi bir şey. Hangi yöne kulaç atsanız sizi başka adalara ulaştırıyor. O adalar ki derinlerde aynı toprağa-öze bağlı, fakat hepsi de birbirinden olabildiğince farklı ekosistemleri içerisinde barındırıyor. O adalarda varlık gösterebilmek için o adanın dilini, olanaklarını keşfetmek kadar, o adadan edindiğimiz bilgileri taşıyarak kendi adamızı zenginleştirme çabamız da bir o kadar önemli. İşte sanat disiplinlerini özde aynı toprağa bağlı bu adalara benzetebiliriz.

Derine doğru yüzmeniz ise sizi felsefi ve düşün dünyasının zenginliklerine götürüyor. Her kulaçta daha da zorlanıyorsunuz. Derinlik arttıkça daha önce bilmediğiniz zenginliklerle karşılaşıyor ve sanki yeni bir şeyi siz keşfetmişsiniz gibi heyecanlar içinde kalıyorsunuz. Ama öze-cevhere-töze yaklaşma heyecanı sizi daha da derinlere sürüklüyor. Kanımca sanat alanında kuramlarla düşünmek de böyle bir şey olsa gerek.

Her ne kadar sanatın kendine özgü bir dili olduğu kabul edilse de, sanatın kuramsal dili konuşma ve yazın diline özde bağlıdır. Sanat yazarları, sanat kuramcıları, eleştirmenler sanatın kendine has kuramsal diliyle sanat eserini çözümlemekte ve sanat üzerine yeni düşünsel yapılar inşa ederler. Bu dilin iyi kullanılması, aktarılması ise dinleyici ve okuyucuyu etki alanına çekerek, güvenilir bir kılavuzun eşliğinde kültürün derinliklerindeki daha bereketli havzalara sürükler.

Herbert Read, sanatı hayata uygulanan bir mekanizma olarak tanımlamakta ve onsuz varlıkların dengesini kaybettiklerini söylemektedir. Sanat, insanın adeta bir denge aracı, bir kılavuzdur. Read’e göre onsuz, insanoğlu toplumsal, ruhsal bir karmaşıklık içine girmektedir. İşte burada da engin denizde yol alan bir yelkenlinin dümenindeki kaptanın ve tayfanın birikimleri (Yani sanatçının, sanat yazarının, eleştirmenin, sanat ve eğitim politikalarının, okurun ve izleyicinin birikimleri) önem kazanmaktadır.

Sanat tarihi tüm bu birikimlerin durakları olduğundan, sanat tarihine yolculuk bizleri evrensel kültürün birikimlerine de götürür. Bu ise daha önceden çalışılmış, kurulmuş tren rayları gibi belli bir güzergâhı işaret eder. Bir trene atlarsınız ve tren hareket eder. Pencereden baktığınızda sanatın tarihsel süreçlerinin görüntüleri imgeleminizden akmaya başlar. Bir durakta durduğunuzda, o duraktaki kenti gezmek, tanımak, içselleştirmek gibi bir şey aslında sanat tarihindeki gezintiler. Ne kadar gezerseniz, ne kadar tanırsanız o kenti, o kadar sevmeye ve hayran olmaya başlarsınız. Bu duraklar aynı zamanda bilimsel gelişmeleriyle, felsefi problemleriyle, yaşam biçimleriyle, kültürü ve sanatıyla bir dönemin ruhunu taşır. Ne kadar içinde bulunursanız, o ruhu o kadar derinden hissedersiniz. Şunu tanık olursunuz; bu duraktaki her şey bir biriyle ne kadarda ilgi içinde.

Bu durak aslında; yaşam biçiminden, dünya görüşüne; felsefesinden, edebiyatına; müziğinden resim sanatına kadar bulunduğum kentin özde adıdır. Örneğin realizm sanat akımını bir dönemi temsil eden durak olarak kabul edersek, realizm resim sanatından, müziğe, edebiyattan, felsefeye, tüm düşün, sanat ve yaşam biçimlerini içeren bir kültürel dönemin adıdır. Her dönemde ise tüm öğeler kopmaz bağlarla birbirine bağlanmış ve birbirlerini etkilemişlerdir. Müzisyenler tuvallerden, ressamlar bestelerden, mimarlar ressamlardan etkilenmişler ve kendi dönemlerini yapıtlarıyla zenginleştirmişlerdir.

Günümüzde ise disiplinlerarası etkileşim dev boyutlara yükselmiştir. Bu yükselişin köklerini 1760-1860 yılları arasında İngiltere'de başlayan Sanayi Devrimine dayandırabiliriz. Sanayi Devrimi tüm toplumsal katmanları etkileyerek dönüşüme uğrattığı gibi, kültür ve sanatta bu dönüşümden payını almıştır. Günümüzde sanat alanı çağsal gelişim ve değişimlerin etkisinde, yeni üretilen malzeme ve tekniklerle ilgi içinde değişime uğramaktadır. Bu nedenle güncel sanat alanında olduğu kadar, sanat eğitiminde de disiplinler arası etkileşim önem kazanmaktadır.

Bu yazı toplam 1361 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.