1. YAZARLAR

  2. Sena Coşkun

  3. Radyo ve Televizyonda Ürün Yerleştirmenin Denetimi
Sena Coşkun

Sena Coşkun

Yazarın Tüm Yazıları >

Radyo ve Televizyonda Ürün Yerleştirmenin Denetimi

A+A-

İzleyici/dinleyici karşısına çıkan radyo ve televizyon programları, filmler gibi yayınlara, ücretli bir reklâm mesajının, reklâm olduğu belirtilmeden, sade, kolay, anlaşılabilir ve izleyiciyi etkileyecek biçimde yerleştirilmesi sonucunda gerçekleştirilen reklâm uygulaması olarak ifade edilen “ürün yerleştirme” uygulamaları, Ülkemizde Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’nun denetimine tâbi.

6112 sayılı “Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun”un 13. maddesinde sıralanan, ürün yerleştirme yapılırken dikkat edilmesi gereken hususlar ise şöyle:

    Sinema ve televizyon için yapılmış filmler, diziler ile spor ve genel eğlence programları haricinde, yayınlarda ürün yerleştirmeye yönelik uygulamalara yer verilemez. 
    Üst Kurul tarafından belirlenecek şartlarda, belirli mal ve hizmetlerin ücretsiz olarak program içine dâhil edildiği durumlarda ürün yerleştirme yapılabilir.
    Ürün yerleştirme, medya hizmet sağlayıcının editoryal bağımsızlığını ve sorumluluğunu etkilememelidir. Yine, ürün veya hizmetlerin kiralanması veya satın alınması doğrudan teşvik edilemez ve ürüne aşırı vurgu yapılamaz. İzleyiciler, programın başında, sonunda ve reklâm arası sonrasında program başladığında, ürün yerleştirmenin varlığı hakkında açıkça bilgilendirilir.
    Haber bültenlerinde, çocuk programlarında ve dinî programlarda ürün yerleştirme yapılamaz.
    Ticarî iletişimi yasaklanmış ürünlerin (alkol ve tütün ürünleri, reçeteye tâbi ilaç ve tedaviler) ürün yerleştirmede kullanılması da yasaktır.

Bu hususlarda belirtilen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan medya hizmet sağlayıcıya ihlâlin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlâlin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticarî iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idarî para cezası verilir. 32. maddenin 2. fıkrasında öngörülen idarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için on bin Türk Lirasından az olamaz.

Ürün yerleştirme uygulamalarının “reklâmlar, tele alışveriş yayınları ve program desteklemesi” ile birlikte ticarî iletişim faaliyetleri kapsamında olduğunu dikkate aldığımızda, radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde ticarî iletişim faaliyetlerinin denetimi bakımından “Reklâm Kurulu”na da değinmemiz gerekir. 

07/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı “Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun”un 63. maddesi kapsamında oluşturulan Kurul’un iki görevi bulunuyor:
    Ticarî reklâmlarda uyulması gereken ilkeleri belirleme ve haksız ticarî uygulamalara karşı tüketiciyi korumaya yönelik düzenlemeleri yapma, 
    Bu hususlar çerçevesinde inceleme ve gerektiğinde denetim yapma, inceleme ve denetim sonucuna göre durdurma veya aynı yöntemle düzeltme veya idarî para cezası veya gerekli görülen hâllerde de 3 aya kadar tedbiren durdurma cezası verme.

Söz konusu denetimi, dosya üze¬rinden yapan Kurul, gerekli gördüğü takdirde özel uzmanlık gerektiren hususlarla ilgili ihtisas sahibi üniversitelere, özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilerin görüşlerine başvurur. Kurul kararları, tüketicilerin bilgilendirilmesi, aydınlatılması ve eko¬nomik çıkarlarının korunması amacıyla Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından kamuoyuna açıklanır. Nitekim, bir reklâmın aldatıcı olduğuna karar verilmesi tek başına yeterli değildir. Bu kararın, reklâmın hedef kitlesi olan tüketiciler bakımından anlam ifade edebilmesi ve onların aydınlatılmaları için Bakanlıkça kamuoyuna duyurulması gerekmektedir.

6502 sayılı Kanunun 61. maddesine göre, ticarî reklâmların Reklâm Kurulu’nca belirlenen ilkelere, genel ahlâka, kamu düzenine, kişilik haklarına uygun, doğru ve dürüst olmaları esastır. Tüketiciyi aldatıcı veya onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici, can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve engellileri istismar edici ticarî reklâm yapılamaz. 

Reklâm olduğu açıkça belirtilmeksizin yazı, haber, yayın ve programlarda, mal veya hizmetlere ilişkin isim, marka, logo veya diğer ayırt edici şekil veya ifadelerle ticarî unvan veya işletme adlarının reklâm yapmak amacıyla yer alması ve tanıtıcı mahiyette sunulması “örtülü reklâm” olarak kabul edilir. Ki, her türlü iletişim aracında sesli, yazılı ve görsel olarak örtülü reklâm yapılması da yasaktır. Ayrıca reklâm verenler ticarî reklâmlarında yer alan iddiaların doğruluğunu ispatla yükümlüdür. 
 

Bu yazı toplam 585 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.