1. YAZARLAR

  2. Fevzi Nuri Kara

  3. Özgün Baskıresim Öğrenci Karma Sergisi Ardından
Fevzi Nuri Kara

Fevzi Nuri Kara

Yazarın Tüm Yazıları >

Özgün Baskıresim Öğrenci Karma Sergisi Ardından

A+A-

“İnsan her gün bir parça müzik dinlemeli, iyi bir şiir okumalı, güzel bir tablo görmeli ve mümkünse birkaç mantıklı cümle söylemelidir.” Goethe 

Özgün baskıresim, seçilmiş plakaya (genellikle bakır, çinko, ağaç, linolyum, taş, ipek...) farklı çoğaltma teknikleri kullanılarak (çizerek, oyarak, keserek) aktarılmış kompozisyonun, kâğıt, kumaş gibi yüzeyler üzerine belirli sayılarda çoğaltma işlemidir. Her baskı sanatçı tarafından numaralandırılır ve imzalanır. Belli sayıda basılan plaka, baskı sonrasında sanatçı tarafından iptal edilerek, kalıbın sonradan basımı engellenir ve eserin değeri korunur. 

Günümüzde, özgün baskıresmin materyal ve teknik süreçten kaynaklanan beş ana türü vardır: 
1. Düz baskı teknikleri (mono baskı, şablon baskı, litografi, ofset baskı ve dijital baskı),  2. Yüksek baskı teknikleri (linol baskı, ağaç baskı), 3. Çukur baskı / metal gravür (Kuru kazıma, asit yedirme, akuantinta, mezotinta, yumuşak vernik, şekerli lak, döküm kalıp tekniği, foto gravür), 4. Serigrafi, 5. Deneysel baskı teknikleri ve kolograf baskı. 

Prehistorik dönemlere kadar uzanan baskı tekniğinin gelişiminde, yazının icadı ve kâğıdın bulunuşu önemli  etkenlerdir. MÖ 4000’lerde Sümerler  kireç taşı, steatit  gibi yumuşak taş ve minarelerin üzerlerini oyarak damga ve silindir mühürler yapmışlar; bu mühürleri  yumuşak kilin üzerine bastırılarak yazı ve imgeleri  aktarmışlardı. Daha çok bir belge niteliği olduğu sanılan bu mühürler, ilk baskı örnekleri olarak kabul edilmektedir.  

Yine yapılan arkeolojik kazılarda, Uygur Türkleri tarafından kullanılmış, ahşaptan blok olarak yontulmuş harfler bulunmuştur. İsmet Binark’ın “Türk Kültür ve Medeniyetinin Bir Buluşu Olan Matbaacılığın Tarihi” adlı makalesinde, matbaayı ilk kez Uygur’ların kullandığını ortaya koyması, ayrıca baskı tekniğinin kültürel geçmişimizdeki yerini temellendirmesi bakımından da kanımca önemlidir. 

Baskının keşfi ile imgenin çoğaltımı, imgenin/bilginin dolaşımını, yayılmasını, dolayısıyla kültürel aktarımını ve iletişimini hızlandırarak önemli sosyal işlevleri yerine getirmiştir. Bu bağlamda, baskı sanatları görsel imgelemin, estetik beğeninin, dolayısıyla sanatın toplumsal zemine yaygınlaştırılmasında önemli bir işleve sahiptir.  

Özgün baskıresmin diğer sanat üretim yöntemlerine göre maliyetinin az olması, eserin birden fazla çoğaltımına imkân tanıması, diğer sanat üretimlerine göre satın alınabilirliğini kolaylaştırdığı gibi, sanatın daha geniş kitlelere ulaşabilmesine olanak sağlamaktadır. Bu nedenle, kültürel iletişimin canlanmasına sunacağı katkılar göz önüne alındığında, desteklenmeli ve yaygınlaştırılmalıdır.

Ülkemizde genellikle özgün baskıresim ile röprodüksiyon baskılar arasındaki derin fark görmezden gelinmekte ve önemsenmemektedir. Röprodüksiyon, orijinal bir eserin başka bir kişi tarafından veya ofset, dijital baskı yoluyla çoğaltılan taklitleri olup, değersizdir. Ne yazık ki otellerimiz başta olmak üzere, resmi ve özel kurumların duvarlarında çoğu Batı sanatı örneklerinin yer aldığı röprodüksiyonlar sergilenmektedir. Değersiz röprodüksiyon baskılar yerine, özellikle Güzel Sanatlar Fakültelerinde okuyan sanat öğrencilerinin özgün baskıresim eserlerinin satın alınarak, başta otellerimiz olmak üzere kamusal alan ve özel sektörde sergilenmesi, kendimize ait değerlerin toplu kullanım mekânlarında insanımızla ve bizi ziyarete gelen misafirlerimizle buluşması, sanat ve kültürel değerlerimizin korunmasına, ulusal ve uluslararası alanda tanıtılmasına olduğu kadar, genç sanatçılarımızın desteklenerek sanatsal üretimlerine de katkı sağlayacaktır. 

Ayrıca, özgün baskıresmin, farklı anlatım olanakları ile estetik üretimi zenginleştirmesi, çalışanların işbirliği yapmasına imkân tanıması, geleneksel yöntemlerle farklı deneysellikleri, çağdaş yaklaşımları öğrenciyle buluşturması, öğrencinin duyuşsal yeteneğini güçlendirerek, kavramsal yaklaşım ve görsel fikir geliştirmelerine, teknik beceri ve kompozisyonun temel ilke ve prensiplerinin kazanımlarına zemin oluşturması, dolayısıyla  sanat eğitimine sunduğu katkılar değerlendirilmeli ve yaygınlaştırılmalıdır. Bu bağlamda, ilkokul ve ortaokul görsel sanatlar dersi özgün baskıresim tekniklerinde uygulanan ip baskı, patates baskı, monotip baskı, muşamba baskı, şablon baskı... gibi yöntemlerin paralelinde öğrencilerin fiziksel, psiko motor ve duyuşsal gelişimleri dikkate alınarak, tüm yaş grupları için üretici programların yapılmasının ve bu programların uygun fiziki yapıya sahip ve donanımlı atölyelerde uygulanmasının kazanımları büyük olacaktır. 

Devlet ve özel sektörün destekleriyle düzenlenen baskıresim sergileri ve çalıştayları, sanat alımlayıcısı, öğrenci ve sanatçıları aynı ortamlarda buluşturarak kültürel etkileşimi güçlendireceği gibi, kentimizin sosyo-kültürel yapısına sağlayacağı olumlu katkıları yönünden önemsenmelidir. 

Bu bağlamda, Afyon Kocatepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi öğrencilerinin, geçen hafta  açmış oldukları “Özgün Baskıresim Sergisi”, genç sanatçı adaylarımızın sanatsal yeterliliğini ve üretim azmini ortaya koyması bakımından önemliydi. Büyük bir cevhere sahibiz ama bu cevherin değer kazanması için işlenmeye ve desteklenmeye çok ihtiyacı var.  

Bu sergideki diğer bir güzel sürpriz ise, Namık Kemal İlkokulu (1-4. sınıf) öğrencilerinin sergi açılışına katılımları oldu. Sergiye, ilgileriyle başka bir esinti katan, sanat etkinliğinin amacını taçlandıran çocuklarımıza, ayrıca okul yönetimi başta olmak üzere, sınıf öğretmeni Arzu Yumuk’a ve  görsel sanatlar öğretmeni Mustafa Yüzükoca'ya duyarlılıkları ve yaklaşımları açısından teşekkürlerimi iletiyorum. Tüm halkımızı, okullarımızı engin bir deniz olan sanatın kıyılarından, bu denizdeki zenginliğe açılmaya ve  güzel olanda buluşmaya davet ediyorum. 

Bu yazı toplam 1059 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.