1. YAZARLAR

  2. Nazif Karaaslan

  3. Nefis Mücadelesi
Nazif Karaaslan

Nazif Karaaslan

Afyonkarahisar İl Müftülüğü Vaiz
Yazarın Tüm Yazıları >

Nefis Mücadelesi

A+A-

Nefis; Çok kıymetli olmak, cimrilik etmek, haset etmek, nazar etmek, layık görmemek anlamlarına gelmektedir. Sözlükte ise; ruh, can, akıl, insanın şahsı, bir şeyin varlığı, zatı, içi, hakikati, beden, ceset, kötü söz, bir şeyin cevheri, arzu ve istek demektir. İnsandaki nefsin mahiyeti hakkında ihtilaf edilmiştir. Nefsin, ruhani bir cevher ve gözle görülmeyen latif bir varlık olduğunu, Nur’dan yaratıldığını söyleyenlerin yanında latif bir cisim, kan ve araz olduğunu söyleyenlerde olmuştur. Nefis, insanın maddi varlığını, insanda var olan fakat gözle görülmeyen, iyi ve kötüyü arzu eden manevi varlığını ifade eder.

Tasavvufi anlamda nefsi, Hazret-i Mevlânâ, insanın iç âlemindeki zıt kutuplar arasında süregelen mücadelesi olarak görür ve şöyle dile getirir: “Ey Hak yolcusu! Gerçeği öğrenmek istiyorsan; Mûsâ da, Firavun da ölmediler; bugün senin içinde yaşıyorlar, senin varlığına gizlenmişler, senin gönlünde savaşlarına devam ediyorlar! Bu sebeple birbirine düşman olan bu iki kişiyi kendinde araman gerekir!”  Bu hususta Şeyh Edebali’nin Osman Gazi’ye şu nasihati de önemlidir: “Senin serhatlerde karşılaştığın düşman, hakiki düşman değildir. Senin esas düşmanın, içindeki nefsindir; sen onu terbiye etmeye bak!” buyurmuştur.

Nefis; geniş anlamda, insanın aslı ya da kendisi, istek ve arzularının tamamını kapsayan bir kavramdır. Dar anlamda ise, özellikle günlük dilde, kişilerin istek, arzu ve ihtiraslarını karşılamaktadır. Nefis muhasebesi ise; kişinin kendisiyle yüzleşmesi, kendini kontrol etmesidir. Buna günümüzde oto kontrol denmektedir. İnsanların kendilerini muhasebe etmesi, Allah’a kulluk görevini hakkıyla yerine getirebilmesi; dünya ve ahiret mutluluğuna kavuşabilmesi için kaçınılmazdır. 

Nefis hakkında Kur’an’dan bazı ayetleri aktaracak olursak: -“Ben nefsimi temize çıkarmam, çünkü Rabbimin merhamet ettiği hariç, nefis aşırı derecede kötülüğü emreder. Şüphesiz Rabbim çok bağışlayandır, çok merhamet edendir”(Yusuf, 53)   -“Nefsini, sabah akşam Rablerinin rızasını dileyerek dua edenlerle birlikte tut. Dünya hayatının süsünü isteyerek gözlerini onlardan çevirme. Kalbini bizi anmaktan gafil kıldığımız, kötü arzularına uymuş ve işi gücü aşırılık olan kimseye itaat etme”(Kehf,28)    -“Ey iman edenler! Siz kendinizi düzeltin. Siz doğru yolda olursanız yoldan sapan kimse size zarar veremez. Hepinizin dönüşü Allah’adır. O zaman Allah size yaptıklarınızı haber verecektir.”(Maide,105) Buyrulmaktadır. Bu konuda Peygamberimiz (sav)’de Hadis-i Şerif’lerinde: -“Sizden biri kendi nefsi için istediği şeyi kardeşi için de istemedikçe (kâmil bir) mümin olamaz.”(Müslim, İman, 17)  -“ Akıllı kişi nefsini hesaba çeken ve ölümden sonrası için çalışan, aciz kimse ise, nefsinin arzularına tâbî olan ve Allah’tan (olmayacak şeyler) temenni eden kimsedir.”(İbn Mâce, Zühd, 31)  Buyurmuştur.

Nefsin Farklı Özellikleri : Alimler, Kur'an-ı Kerimin çeşitli ayetlerine dayanarak, insan nefsinin altı mertebesinin olduğunu ileri sürmüşler ve kendilerinden de yedincisi diye nefs-i kâmileyi ilâve ederek yedi mertebeye çıkarmışlardır. 1-Nefs-i Emmâre: Allah'ın emirlerine uymayan, yasaklarını çekinmeden yapan ve zevkine tâbi olan nefistir. 2-Nefs-i Levvâme: Allah'ın emirlerine bazen uyan, bazen uymayan, işlediği günahlardan dolayı üzülen ve sevaplardan dolayı sevinen nefistir. 3-Nefs-i Mülhime: Mümkün mertebe Allah'ın emir ve yasaklarına uyan nefistir. 4-Nefs-i Mutmainne: İman esaslarına inanan, İslâm'ın emir ve yasaklarına uyan, bu konularda hiç bir şüphe ve tereddüdü olmayan, neticede Allah ile manevi bir bağ kuran ve bunun lezzetine ulaşan nefistir. 5-Nefs-i Râdıye: Her yönüyle Hakk'a yönelen, Allah'tan gâfil olmama şuuruna eren ve O'ndan razı olan nefistir. 6-Nefs-i Mardiyye: Bütün benliği ile Hakk'a teslim olan ve böylece Allah'ın kendisinden razı olduğu nefistir 7-Nefs-i Kâmile: Bütün kötülüklerden sıyrılıp manevi olgunluğa eren nefis.

Bu mertebeye erişen bir kişinin bütün sıfatları güzeldir ve her hali ibadet sayılır.  Nefis muhasebesi, insanın arzularının etkisinden kurtulup, nefsinin isteklerine gerektiği kadar karşılık vererek, yaratanına gerçek anlamda kul olması ve bu şekilde yaşayan kişilerden oluşan hayırlı bir toplum meydana gelmesini sağlar. Zira kendisini kontrol ve muhasebe eden kişiler, kendi içinde ve dışarıya karşı uyumlu, başkalarının haklarına saygılı bir toplum meydana getirirler. İnsan, kişisel çabaları ve buna bağlı olarak Allah’ın yardımıyla en üst mertebelere çıkabileceği gibi, en aşağılara da inebilir.

Allah katında iyi bir mertebe elde etmek için, yapılması gereken en önemli iş, nefis muhasebesidir. İçimizde nefis, peşimizde şeytan var çok dikkatli olmalıyız, zira nefis muhasebesi, hem bunu yapan kişiyi hem de çevresindeki canlı ve cansız varlıkları onun zararlarından kurtarıp, kişileri kendisi ve çevresi adına hayırlı işler yapan bireyler haline getirir. Nefis mücadelesinde başarılı olmak için uyulması gereken prensipler şunlardır:  1-Geçmiş günahları hatırlamak ve pişmanlık duymak. 2-Sürekli Allah’ın gözetim ve denetiminde olduğunu düşünmek (Kiramen Kâtibin Meleklerinin kayıt aldığını unutmamak). 3-Başkalarının hatalarından önce kendi hatalarını görmek ve o hatadan dönmek.  4-Kazanılanları Allah’tan bilmek (veren O, alacak olan O’dur).  5-Aşırılıklardan kaçınmak, itidal üzere olmaktır. 

Bu yazı toplam 1991 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.