1. YAZARLAR

  2. Ahmet Gazi Arpacı

  3. Müjde ve Uyarı
Ahmet Gazi Arpacı

Ahmet Gazi Arpacı

Yazarın Tüm Yazıları >

Müjde ve Uyarı

A+A-

Vahy, insanın mutluluğunu esas alır. Onun hedefi insanın dünya hayatını düzene koymak, bununla ahiret hayatında sonsuz mutluluğu kazanmasını sağlamaktır.

Bir diğer adı ‘Silm’ olan İslâm her insan hayatının bir ‘daru’s-selâm-barış ve saadet yurdu’ olmasını ister. Bu dünya hayatını ‘daru’s-selâm’ yapanlar, ölümden sonraki asıl ‘Dâru’s-Selâm’ı kazanırlar.Vahy’in eğitiminden geçmiş kimseler böyle bir hayatı inşa edebilirler, böyle bir hadefe ulaşabilirler. Nitekim Vahy ilk muhataplarını bunun için yetiştirdi ve bu ilk muhataplar da (selef-i salihîn) Asr-ı Saadetin öznesi oldular.

İnsana değer veren Allah (cc) onu muhatab alarak, ona elçilerle ‘vahy’ gibi bir eğitim proğramı ihsan buyurmuştur. Bu eğitimle yetişmiş olgun mü’minler dünya hayatının barış ve saadet yurdu olması için çalışırlar.         Vahy -özelde Kur’an-, böyle bir insanı yetiştirmek üzere bazı metodlar kullanmaktadır. Bu metodların hepsinin hedefi insanın ikna olmasıdır. Hiç bir takıntı, pazarlık, şüphe ve tereddüt olmadan Hakk’ı kabul etmesidir. Yapması gerekenleri gizli de açıkta isteyerek yapması, yapmaması gerekenleri gizli ve açıkta kendi iradesiyle terketmesidir.

Kur’an’ın hedeflediği insan tipi budur. Bu insan tipi, Vahy’in getirdiği ölçüleri alır, ikna olur, kabul eder; arkasından da onları hayata geçirir. Öyle ki o artık inandıklarıyla özdeşleşir, imanı somutlaşır, inandıkları onun kimliği ve karakteri olur. Böyleleri İslâmı yaşanır kılarlar veya yaşayan İslâm haline gelirler.

Bir hadiste işaret edilen gerçek de bu olsa gerekir. Allah’ı seven bir kul,  o kadar samiyetle O’na ibadet eder ki, bir noktadan sonra Allah da onu sever, onun tutan eli, gören gözü, yürüyen ayağı gibi olur. (Buharî, Rikak/38, 6502)b-  Eğitimde müjde ve uyarı olgusuKişi bir şeye emek verirken onun maddi veya manevi karşılığını alacağını düşünür. Yaptığının mükâfatını göreceğinden emin olan bir kimse önündeki işe bir kat daha sarılır.Kişi lezzet ve haz veren şeyleri sever, nimet ve bolluğa kavuşunca sevinir, iyi bir duruma kavuşunca yüzü güler. Tam tersi, acı ve sıkıntı veren şeylerden hoşlanmaz, darlıktan ve felaketten korkar, zor bir durumla karşılaşınca yüzü gülmez.Eğitim bir etkileme, ikna etme, öğretme ve böylece kişiliği oluşturma süreci olduğuna göre; iyi şeylere teşvik etmek, olumlu davranışları sevdirmek, doğru olan şeylerin yapılmasını sağlamak için çeşitli metodlar kullanılır.Müjdelemek ve uyarmak bunlardan bir tanesidir. Bu, kişiyi iyi bir sonuçla, yüzü ak eden bir kazançla, yüreğe sevinç veren bir ödülle muştulamaktır. Yapılan iyi işin mutlaka yine bir sonuca ulaşacağına dair kişiyi ikna etmektir. Uyarı tam bunun tersidir. Yapılan şeyin sonucunda karşılaşılacak zararları önceden bildirip sakınmasını sağlamaktır. Tehlikeyi önceden bildirip, tedbirli olunmasını öğütlemektir.Buna din dilinde ‘terğîb ve terhîb’ denir. Yani teşvik ve sakındırma. Müjdeleme ve uyarma. Cesaretlendirme ve korkutma.Bu bir açıdan mükâfat ve ceza sözüne benzer. Ancak bu ödenen bir mükâfat veya hemen verilen bir ceza değil, yapılanın sonucunda kazanılacak iyi veya kötü bir karşılığı haber vermektir.Eğitimin her kademesinde müjde ve uyarı kullanılabilir. Nitekim bir çocuğa “ateşe dokunma yanarsın, şuraya çıkma düşersin, şunu yaparsan şu hediyeyi kazanırsın” demek belki bunun küçük bir örneğidir.Öğrenciye; “dersini yaparsan, eğitimin krallarına uyarsan, daha çok çalışırsan; başarırsın, iyilik yaparsan ödülü hak edersin” tarzındaki teşvikler birer müjdedir ve kişinin işine motivasyonunu sağlar.“Yaramazlık yaparsan ceza alırsın, çalışmazsan kazanamazsın, suç işlersen hapse düşersin, zarar verirsen zarara uğrarsın” gibi ifadeler de bu tarzdaki uyarılardır.Bütün bunların eğitimde yapıcı ve etkili olduğu açıktır.  Ancak uyarıdan ziyade teşvik etmenin, korkutmadan önce özendirmenin, cezadan çok ödüllendirmenin etkili olduğunu söylemeliyiz.Kur’an’da uyarının yer yer müjde ile birlikte kullanıldığını görüyoruz.

Bundan amaç müslümanı salih amellere özendirmek, hayr yapma konusunda neşe ve istek uyandırmadır. Kişinin kazacaklarını ve kaybedeceklerini kendisine etkileyici bir yöntemle haber vermektir. (Zamahşerî, el-Keşşâf 1/109)Bu gibi teşvik ve müjdelerin her biri, haber verilen şeyin ağırlığına, konunun akışına ve muhatab alınan kişilerin durumuna göre değişebilir.Müjde (büşrâ) kelimesinin aslı ‘BŞR’ fiilidir. Bu da bir şeyin güzelliği ile ortaya çıkması, görünmesi demektir. (Ramahurmûzî, Kamusu’l-Muhît, s.35)Aynı kökten gelen ‘büşra’ müjdeleyicinin ulaştırdığı şey, yani sevinçli haber, ‘tebşîr’, müjdelemek, vindirici olanı ortaya koymak, ‘beşîr/mübeşşir’ müjdeleyen/sevindirici haberi getiren demektir. Ki Kur’an’da genellikle peygamberler hakkında kullanılmaktadır.‘Tebşîr’, bir kimseye, hakkında bilgisinin olmadığı bir konuda sevinçli bir haber vermektir.‘Müjdelemek/tebşîr’; eğer hayırlı, sevindirici, hoş bir haber hakkında kullanılıyorsa, bu, müjdesi verilen şey açıkca belirtilerek yapılabilir. Bazen de müjdesi verilen şey açıkça belirtilmeden verilebilir. ‘Sana müjdeler olsun!’ ‘seni müjdeliyorum!’,  birdenbire birine ‘müjde!’, ‘sana bir müjdem var!’ demek gibi.Peygamberler konumları itibarıyla iyi, sevindirici, yüzü aydın eden haber getiren insanlardır. Onlar; iman edip salih amel işleyenleri dünya hayatının güzellikleri ve ahiretin sonsuz kurtuluşu ve cennetiyle müjdelerler. Azgınları ise dünyada mutsuzluk ahirette ise yakıcı bir pişmanlık duyacakları konusunda uyarırlar. Ya da ölümden sonra dünyada iken salih amel işlememekle, şeyatana aldatmakla neler kaydecekleri konusunda peşinen uyarırlar.

Peygamberlerin her ne kadar ‘nezîr/uyarıcı sıfatları olsa da, onların müjdeleyici özellikleri önceliklidir. (33 Ahzab/45-46, 35 Fatır/24, 48 Feth/8, 11 Hûd/2)Zira insan bu dünyaki amellerinden dolayı ya ödülü, ya da cezayı hak eder. İşin tabiatı budur. İyi işler yapanların müjdeli haberlere, mükâfatlara, iyi sonuçlara kavuşması, suç işleyenlerin cezaya çarptırılması aklın gereğidir.Peygamberlerin bu özellikleri onların eğitim metodlarının bir parçasıdır.

Genelindeki ana tema sevindirici, özendirici, mutlu edici haberlerdir. Bu haberler bazen insanı mutlu eden önemli bir müjdedir, bazen de erdemli davranışlara, Allah’a itaate ve iyi davranışlara teşvik etmedir.Müjde olayında gelecekte gerçekleşecek, gerçekleştiği zaman da ilgiliyi sevindirecek ve mutlu edecek bir olgu söz konusudur. Bu bağlamda müjde geçmişe değil, geleceğe dönüktür diyebiliriz.Bu da öncelikle insan zihnini terbiye eder, olumlu davranışa hazırlar.  * Allah (cc) iman edip erdemli davranan kullarını en güzel karşılıklarla müjdeliyor: (18 Kehf/2, 42 Şûra/23, 9 Tevbe/21)Bugün, burada, bu dünyada salih amel işleyenler, bunun peşinden dünyada ve âhirette ödüle, sevince, mutluluğa kavuşacaklar.* Kur’an bir ‘beşîr/müjdeleyici’dir. (41 Fussilet/4) O aynı zamanda iman edip salih amel işleyenleri muhteşem bir karşılığın beklediği müjdesini vermektedir. (17 İsra/9).* Allah (cc) pek çok âyette Hz. Muhammed’i iman edenleri hadis hesapsız ödülleri, karşılıkları müjdelemekle görevlendiriyor. Ki onlar bununla sevinsinler. Yaptıkları amellerin boşa gitmediğinden emin olsunlar. Allah yolunda çektikleri sıkıntılardan dolayı yürekleri daralmasın, uğradıkları mahrumiyetten dolayı esef etmesinler. Bu gibi ödüllere kavuşmak için de daha çok çalışsınlar. (2 Bakara/25, 9 Tevbe/112, 10 Yunus/2, 78. 33 Ahzâb/47, 61 Saff/13, 39 Zümer/17 ve diğerleri)* Kur’an yaptığı her işi Allah’ı görüyor gibi yapan muhsinleri müjdeleliyor.  (22 Hâcc/37)* Allah (cc) yolunda gerek ibadet ederken, gerek günahlardan kaçınırken, gerekse O’nun uğruna mücadele ederken zorluklara sabredenler de müjdeden pay alırlar. (2 Bakara/155)         * Melekler doğru yolda yaşama kararlılığı gösterenleri de müjdelerler ve dünyada da âhirette de onların dostu olduklarını söylerler. (41 Fussilet/30-32)Bu müjdeler bitimsiz bir saadetin habercisi, sonu gelmez ikramların duyurulması, ebedî bağışların işaretidir. Gerçek müjde işte budur. Gerçek sevinç kaynağı böyle olur.Kur’an’ın bu müjdeli haberleri Vahy’in muhatapları için bir eğitim aracıdır. Sonunda bu gibi tarifsiz mükâfatlara kavuşucağına emin olan kimseler buna göre amel işlemeye başlarlar. Nefislerini bu yolda hizaya sokmaya çalışırlar.

Bu yazı toplam 565 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.